AI! Sen bu kavgaya karışma!

Geçtiğimiz yıl tam bugünlerdeydi. Mısır asıllı, meşhur ekonomist Muhammed El-Erian, “AI balonu patlamak üzere!” diyerek uyardığında çok kimse umursamamıştı. Yeni bir terminoloji ve literatürün oluştuğu AI günlerinde atılan taşın baş yaracağı endişesi herkesi dikkatli konuşmak ya da sisin dağılmasını bekleme ahesteliğine ittiğinden olsa gerek, bir çok kimse kulağının üzerine yatmıştı. İşte şimdi o gün geldi, çattı.

Yazarınızın dikkatine takılan bu uyarı, itiraf etmeli ki hangi yönüyle şişen bir balon olduğu konusunda zihin rahatsızlığını bir yıl içinde tutmak zorunda bıraktı. Ehl-i ilmin çok iyi bildiği en iyi müfessirin zaman olduğu gerçeğini bir kez daha görmek endişe ve korku uyarmaktan ziyade ilginç bir eğlence yönüne sahip.

2022 yılından itibaren, konuşulan gündemin en önemli konusu olan AI geçtiğimiz son üç ayda, İran-ABD krizinin çok altına düşmüş. Önümüzdeki bir ay da, Dünya Kupaları'nın galibini tahmin etmesi ötesinde ciddi merak uyaracağı şüpheli. Astronomik rakamların-milyarların değil, trilyonların- konuşulduğu bir piyasanın, dünya kupasını kimin kazanacağını tahmin edecek bir sisteme yatırım yapmayacağı herkesin malumu. Ancak gelinen bu noktada yatırımcılara soğuk terler döktüren neticenin oraya saplanıp kalma riski.

Futuristik konuların realitelerle yüzleşme ve mantiki çerçevede konuşulmaya başlamaları vakit alıyor. AI'in ilk konuşulmaya başlandığı günlerde, bütün manasıyla doomsdays, kıyamet günü senaryolarının yakıtıydı. Daha önce bildiğimiz Mesiah Complex (Dünyanın son kurtarıcısı olma paranoyası) AI ile God's Complex'e (Yunan Tanrıları'nın çatışması!) dönüşüverdi. Bu kullanım bizzat işin içinde olan ve konu ile alakalı literatür üretenlerin tesbiti. AI'in önemli oyuncularından biri meslektaşlarını “God (Tanrı) rolü oynamayı bırakın!” diye uyarıyor. 

Son dört yıldır teknoloji piyasasının medya yüzleri manşetlerden hiç düşmedi. Ağızlarında AI ile alakalı çıkan herşey, borsaları alt-üst etmeye yetti. Ne var ki, son iki haftadır bu teknolojiye yatırım yapanlar avam ağzı ile “Hani nerde? Bu kadar yatırım yaptık! Neden para kazanamıyoruz. Elimiz hamur, karnımız aç! Böyle mi olacaktı?” soruları bizzat God's Comlex'e girenlerin kapısını dövmeye başladı. AI ile birlikte kendisinden söz edilmeye başlayan Sam Altman'ın bu sorulara cevabı “Yanıldığım için özür dilerim. Önümüzde bir yıl daha var. Eğer o da bu şekilde geçerse, endişelenmekte haklısınız!” şeklinde cevap vermiş. Karen Hao  Empire of AI adlı kitabında  Altman'ın çalışma çevresinde   “Pathological Liar”  (Yalan söyleme konusunda kendisini kontrolden çıkan) olarak şöhret bulduğuna yer vermesi kafalarda “Ya burada da Altman'ın yalan nöbetleri söz konusu ise!” korkularının ateşini yükseltti.

Microsoft ve Musk gibi teknoloji devleri ile de ticari ilişkileri bilinen Altman'ın bu çevre ile birlikteliği de kopma noktasında. Birkaç hafta önce Musk ile aralarını bozan para ilişkisi Altman'ın lehine karara bağlanmış olsa da, kendisi hakkında ciddi bir güven kaybına sebeb oldu. AI'e yatırım yapan zenginlerin son iki haftadır hop oturup hop kalkmaları El-Erian'ın haklı çıkma ihtimalinden olmasın?

Zero To One kitabının yazarı Peter Thiel'de halihazırdaki AI terminolojisi için katkıda bulunanlar arasında. Birkaç ay önce kitabı ile tanıştığım Thiel'in, AI özelinde, teknolojik gelişmelere hiç olmadığı kadar hatta biraz fazla bulunabilecek metafizik bir zemin arama gayreti yazarınızın dikkatine takılmıştı. Thiel'in bu arayışlarını kendisi ile paylaştığım yakın dostumun “Adamın (Peter Thiel), Arjantin'e taşınmaya karar vermiş!” haberinden daha çok, böyle bir karar vermesindeki sebebe şaşırdım. Meğer Thiel, İran-ABD krizi ve muhtemel bir nükleer savaş tehlikesinden dolayı daha güvenli bir sığınak arayışındaymış! İlginç, AI'i kıyamet alametleri arasına koyanların nükleer kıyametten saklanacak ve sığınacak yer aramaları God's Comlex'in yumuşak karnı olsa gerek. Başlattığı felakete mani olamayan Grek Gods'ı, Yunan Tanrıları ile aynı yerde asılı kaldıar.

Yine geçtiğimiz hafta Google'in kurucusu, dünyanın teknolojik bir kıyametten Google sayesinde kıl payı kurtulduğunu duyurdu. İşin garip tarafı Doomsday senaryoları bu kadar harc-ı alem kullanılınca inandırıcılık ve ciddiyet kalibresinde ciddi zedelenmeler olmuyor da değil. Öyle olmalı ki, Google Peter Thiel'i Arjantin'e sığınmasını engelleyememiş.

AI'ın gözle görünür en sıradışı ürünleri insansı-robot üretiminde sağladığı hızlı gelişim. Bütün dünya, insani özelliklere en yakın robotu üretme konusunda adeta birbiri ile yarışıyor. Masa tenisinde dünya şampiyonunu yenen, Bruce Lee gibi dövüş sanatlarında ustalaşan ve Michael Jackson kadar ustaca dans eden robotların günlük kullanıma sunulması an meselesi.

Olacak ya! Geçenlerde ustaca dans eden bir robot ayağı basamaklara takılınca olduğu yere yığıldı kaldı. Üretici firma temsilcisi bu sevimsiz kazadan sonra robotunu sürüye sürüye sahne dışına taşıma mahcubiyetini gizleyemedi. Nedense bu garip sahne yazarınıza cocuk klasikleri arasında bilinen, yalan söyledikçe burnu uzayan Pinokyo'yu, sahneden sürükleyerek çıkaran Mangiafuoco'yu hatırlattı. Hani o Pinokyo'nun istemeden berbat ettiği Mangiafuoco'nun kukla şovundaki acıklı sahne.

Merhum Cemil Meriç “Bir önceki asrın filozofları Tanrı'yı devre dışı bırakma konusunda acele ettiler!” tesbitinde çok haklıydı. God's Complex'in her asır kendisini tekrar edebilecek kronik bir takıntıya dönüştüğünü görseydi, tesbitinde ne kadar isabet ettiğine kimbilir ne kadar memnun olurdu.

Mitolojik Yunan Tanrıları başlattıkları savaşları bitiremeyen efsane figürler olarak hatırlanıyor. Mahkeme koridorlarında saç saça baş başa birbirine yiyen AI aktörlerinin  birbirlerini yemesine diyecek bir şeyimiz yok. Bu kavgadan en son etkilenecek olanlar bizim gibi son kullanıcılar. Bu yüzden AI'ı bu kavganın dışında tutmayı önemli bir vatandaşlık görevi sayıyoruz.