Ateşkes var, geçiş yok: İran'ın yeni kuralları küresel ticareti kilitledi

Ekonomim gazetesinden Evrim Küçük’ün haberine göre, küresel enerji trafiğinin kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’nda dengeleri kökten değiştirecek yeni bir ticaret rejimi başlıyor. ABD-İran ateşkesine rağmen bölgede normalleşme beklenirken, İran’ın geçişleri "kripto ödeme" şartına bağlaması denizcilik sektöründe şok etkisi yarattı.

Geçiş Ücreti Artık Dijital Parayla

İran'ın devreye aldığı yeni sistemle birlikte, boğazdan geçmek isteyen tankerlerin artık Devrim Muhafızları’ndan onay alması ve rota kontrolüne tabi tutulması gerekiyor. Ancak sistemin en dikkat çekici ve tartışmalı kısmı mali boyutu. Habere göre; tankerlerin önceden bildirim yapması ve kendilerine iletilen ücreti kısa sürede kripto para üzerinden ödemesi şart koşuluyor. Uzmanlar, bu yöntemin yaptırımları aşmak ve Boğaz üzerindeki kontrolü kurumsallaştırmak için bir araç olarak kullanıldığını belirtiyor.

Deniz Trafiği Durma Noktasına Geldi

Yeni kuralların yarattığı belirsizlik, bölgedeki gemi trafiğini adeta felç etti:

- Sayısal Düşüş: Günde ortalama 130-140 geminin geçtiği boğazda, geçiş sayıları 4 ile 15 bandına kadar geriledi.

- Bekleyen Tanker Filosu: Halihazırda Körfez’de 300’den fazla geminin bölgeden çıkmak için beklediği, bölgenin adeta bir "gemi park alanına" dönüştüğü ifade ediliyor.

- Maliyet Artışı: Bazı senaryolarda tanker başına maliyetin milyon dolar seviyesine çıkabileceği ve bunun doğrudan varil fiyatlarına yansıyacağı öngörülüyor.

Petrol Fiyatlarında 100 Dolar Alarmı

Hürmüz Boğazı’ndaki operasyonel tıkanıklık ve artan sigorta maliyetleri, küresel piyasaları da hareketlendirdi. Brent petrolün varil fiyatı yeniden 100 dolar sınırını zorlarken, Batılı şirketlerin kripto ödeme talebini "yaptırım ihlali" olarak görmesi sürecin diplomatik bir krize evrilme riskini artırıyor.

Uluslararası kamuoyunda "serbest geçiş" tartışmaları büyürken, bu yeni modelin kabul görmesi halinde küresel enerji ticaretinde güç dengelerinin kalıcı olarak değişebileceği vurgulanıyor.