Trump'tan Türkiye için de İbrahim anlaşması şartı

İran savaşını bitirmeye yönelik diplomatik girişimler sürerken ABD Başkanı Donald Trump'tan yeni bir çağrı geldi. Trump, İran'la olası anlaşmayı İbrahim Anlaşması'na bağladı ve Türkiye dahil bölge ülkelerinden sürece katılmalarını istedi.

"İran İslam Cumhuriyeti ile müzakereler iyi ilerliyor! Ya herkes için harika bir anlaşma olacak ya da hiç anlaşma olmayacak ve çatışmalara eskisinden daha büyük ve güçlü şekilde dönülecek" diyen Trump, Truth Social hesabından paylaştığı mesajın devamında İbrahim Anlaşması'na dikkat çekti.

İran'la bir anlaşma hâlinde Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır, Pakistan, Katar ve Ürdün'ün İbrahim Anlaşması'na katılmasının "zorunlu olması gerektiğini" belirten Trump, bunu yapmamanın "kötü niyet göstergesi olacağını" söyledi.

İbrahim Anlaşması nedir?

Trump'ın ilk döneminde, damadı Jared Kushner'in arabuluculuğunda varılan uzlaşı, öncelikle Arap ülkeleri ile İsrail arasında diplomatik ve ekonomik ilişkiler kurulmasını öngörüyor. Anlaşmaya şu ana dek Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Fas, Sudan ve Kazakistan taraf oldu. 

Suudi Arabistan ve Suriye "şartlar oluşursa" anlaşmaya taraf olabileceklerini ilan etmişlerdi. Trump'ın saydığı Türkiye ve Mısır gibi ülkelerin ise hâlihazırda zaten İsrail ile diplomatik ve ekonomik ilişkileri bulunuyor. "Barış" ve "diplomatik tanıma" hedefleyen anlaşma ile ilişkilerde neyin değişeceği belirsiz.

Trump: Zaman bizim lehimize

ABD Başkanı Donald Trump gün içinde yaptığı bir başka açıklamada da İran'la ya anlamlı bir anlaşmaya varacaklarını ya da hiçbir anlaşmanın olmayacağını belirtti.

Truth Social'da paylaştığı mesajda, bir anlaşma sağlanana dek İran'a yönelik deniz ablukasının süreceğini belirten Trump, "İran'la bir anlaşmaya varırsam, bu iyi ve düzgün bir anlaşma olacak" ifadesini kullandı, "zamanın kendi lehlerine olduğunu" ve bu nedenle "bir anlaşma konusunda acele etmemeleri" yönünde müzakere heyetine talimat verdiğini söyledi.

"Hızlı anlaşma" umutlarını azaltan açıklama

Bu arada İran'la savaşı sonlandıracak bir anlaşmaya her an varılabileceğini duyuran ABD Dışişleri Bakanı'na Tahran'dan yanıt geldi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, "Ele alınan konuların büyük bölümü üzerine bir sonuca vardığımızı söylemek doğru olur. Ancak anlaşmanın an meselesi olduğunu söylemek... Kimse böyle bir iddiada bulunamaz" dedi.

Bekayi, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini "hizmet" ücreti alarak yönetmeyi sürdüreceğini ve bunun "geçiş ücreti toplama çabası" olarak görülmemesi gerektiğini de söyledi. "Verilen hizmetler belli ücretlerin toplanmasını gerektiriyor" diyen İranlı sözcü, bunları "seyrüsefer hizmetlerinin yanı sıra Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ve Umman Denizi çevresinin korunması için gerekli önlemler" olarak tanımladı.

Savaştan önce Hürmüz Boğazı üzerinden deniz ticareti serbest şekilde yapılabiliyordu. İran'ın bu boğazı kontrol etme girişimleri ve ücret talebi ABD ile müzakerelerde temel açmazlardan biri.

Rubio'nun sözleri beklentiyi yükseltmişti

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Hindistan ziyareti sırasında yaptığı açıklama, Washington ile Tahran arasında varılacak olası bir anlaşmaya dair beklentileri artırmıştı.

Rubio, "Dün gece, belki de bugün elimizde bazı haberler olabileceğini düşünmüştük" dedi. "Boğazları (Hürmüz) açma kabiliyetleri açısından, bence masada oldukça sağlam bir şeyimiz var" ifadesini kullanan ABD Dışişleri Bakanı, "Ya iyi bir anlaşmaya varacağız ya da bunu başka bir yolla halletmek zorunda kalacağız. Biz iyi bir anlaşmaya varmayı tercih ederiz" diye ekledi.

Rubio'nun açıklamalarının küresel piyasalarda yarattığı iyimserlik üzerine petrol fiyatlarında düşüş kaydedildi.

İran heyeti Katar'da

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırmasıyla başlayan savaşta taraflar 8 Nisan'dan beri ateşkes hâlinde. Tahran savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerini büyük oranda kısıtlamayı, ABD de İran limanlarına yönelik deniz ablukasını sürdürürken, taraflar arasında çatışmayı kalıcı olarak sonlandırmaya yönelik diplomatik girişimler devam ediyor.

İran devlet medyasına göre Tahran'dan bir heyet, savaşı bitirmeye yönelik girişimler kapsamında bugün Katar'ın başkenti Doha'da temaslarda bulunuyor.