Avrupa’da ilaca erişimde en kötü performans Türkiye’nin

Son yıllarda derinleşen ekonomik kriz, vatandaşın gelirindeki erime, uzun süren ruhsatlandırma süreçleri ve yeni nesil tedavilerin kamunun geri ödeme listesine alınmaması nedeniyle vatandaşlar hayati öneme sahip ilaçlara ulaşmakta sorun yaşıyor.

Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği (AIFD) ve Avrupa İlaç Üreticileri ve Dernekleri Federasyonu’nun (EFPIA) verileri, Türkiye’nin ilaç tedarikinde ve hastaların sağlık erişimi hakkındaki küresel uçurumu çarpıcı bir şekilde gözler önüne serdi. Son yayımlanan verilere göre Türkiye, ilaca erişim konusunda incelenen 36 Avrupa ülkesi arasında son sırada yer aldı.

İLACA ERİŞİMDE EN GERİDE KALDIK

Nefes’ten Şehriban Kıraç’ın haberine göre, Türkiye’deki hastaların en büyük çıkmazı, özellikle kanser ve nadir hastalıklar gibi alanlarda geliştirilen “yenilikçi” ilaçlara ulaşamamak oluyor.

Avrupa genelinde 173 yenilikçi ilacın hastalara ulaştırılma oranı yüzde 43’ten yüzde 46’ya yükselirken, Türkiye’de bu oran gerilemeye devam ediyor.

ERİŞİLEBİLİRLİK ORANI ÇAKILDI

Erişilebilirlik Oranı Çakıldı: Türkiye’de yenilikçi ilaçlara erişim oranı bir önceki çalışmada yüzde 4 iken, 2025 yılı verilerine göre yüzde 3’e kadar geriledi.

8 Puanlık Büyük Düşüş: 2021 yılında yüzde 21 seviyesinde olan tam erişim (SGK geri ödeme listesinde bulunması), kısıtlı erişim (yurt dışı ilaç listesinde yer alması) ve kişisel ödeme (hastanın cebinden nakit alması) seçeneklerinin toplam oranı, 2024’te 8 puan birden düşerek yüzde 13’e çakıldı. Bu tarihi gerileme, Türkiye’yi 36 ülke arasında listenin en sonuna itti.

YENİ İLAÇLARIN BÜTÇEDEKİ PAYI YÜZDE 0.5

Raporda yer alan küresel ilaç tedariki ve pazara giriş zamanlaması analizi, acı tabloyu daha da netleştiriyor.

ABD ve Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 26 OECD ülkesinde piyasaya sürülen 287 yeni ilacın bulunabilirliği incelendiğinde; bu ilaçların yüzde 74’ü ABD’de, yüzde 52’si Almanya’da, yüzde 43’ü ise İngiltere, Avusturya ve Japonya’da hastalara sunulabiliyor.

TÜRKİYE’DE SADECE 12 YENİ İLACA ERİŞİM VAR

Türkiye’de ise incelenen 287 yeni ilaçtan sadece 12’sine (yüzde 4) erişim sağlanabiliyor.

Yeni ilaçların toplam reçete harcamalarındaki payı ABD’de yüzde 12.8, diğer ülkelerin ortalamasında yüzde 6.9 iken, Türkiye’de bu oran sadece yüzde 0.5 olarak hesaplandı.

PARASI OLMAYAN DERDİNE DERMAN BULAMIYOR

AIFD ve EFPIA tarafından hazırlanan “Türkiye’nin İhtiyaçları Doğrultusunda Tasarlanmış Sürdürülebilir Değer Bazlı İlaç Fiyatlandırma ve Geri Ödeme Raporu”, Türkiye’nin sağlık bütçesinin OECD ortalamasının çok gerisinde kaldığını ortaya koyuyor:

GSYH ve Sağlık: 2020-2021 yıllarında Covid-19 pandemisinin etkisiyle Türkiye’de cari sağlık harcamalarının GSYH içerisindeki payı yüzde 4.6’ya yükselmişti.

GERİLEME DÖNEMİ

Gerileme Dönemi: 2022 yılına gelindiğinde bu oran pandemi öncesi seviyelerin de altına inerek yüzde 3.7’ye geriledi. Aynı dönemde OECD ülkelerinin sağlık harcaması ortalaması ise yüzde 9.2 olarak gerçekleşti.

Piyasa Değeri: Türkiye’de 2023 yılında toplam ilaç satışlarının GSYH’ye oranı ise yalnızca yüzde 0.9 olarak kayıtlara geçti.