Avrupa’daki patlamalar sabotaj mı kaza mı?

Arif Asalıoğlu - Moskova 

10 Ağustos’ta Bulgaristan’daki EMCO fabrikasında, 13 Ağustos’ta ise Roma yakınlarındaki KNDS Ammo Italy tesisinde meydana gelen olaylar, her iki tesisin de Ukrayna’ya mühimmat tedarik etmesi nedeniyle dikkatleri üzerine çekti.

10 Ağustos’ta, Bulgaristan’ın orta kesimindeki Belitsa köyü yakınlarında bulunan EMCO askeri fabrikasının mühimmat deposunda yangın ve ardından şiddetli patlamalar meydana geldi. Olayda can kaybı yaşanmazken, tesisteki yaklaşık 300 işçi tahliye edildi. Yangının ardından deponun tamamen yandığı bildirildi.

EMCO, başta 122 ve 152 mm’lik top mermileri, “Grad” çoklu roketatarlar için roket mühimmatı ve 60, 81/82 ile 120 mm’lik havan mermileri olmak üzere Sovyet kalibrelerinde mühimmat üretiyor. Şirket ayrıca zırhlı araçların bakım ve modernizasyonunu da üstleniyor ve Ukrayna’ya askeri ürün tedarik ediyor. Bu özellikleriyle EMCO, Ukrayna’nın savaş çabası için hayati önem taşıyan bir tedarikçi konumunda.

Kasıtlı kundaklama ihtimali var

Olayın ardından Bulgar makamları soruşturma başlattı. EMCO yöneticisi Slavcho Demiev, patlamanın olası nedeninin bir barut şarjının tutuşması olduğunu, ancak bunun kendiliğinden mi yoksa harici bir faktör tarafından mı tetiklendiğinin henüz belirlenemediğini söyledi. Demiev, kendiliğinden tutuşmayı “çok zor” olarak nitelendirirken, olayda dış müdahaleyi gösteren henüz bir kanıt bulunmadığını da ekledi.

Ancak, eski EMCO genel müdür yardımcısı ve mühimmat uzmanı Nayden Iliev, yangının sabotaj olabileceği ihtimalini gündeme getirdi. Iliev, “EMCO, mühimmat üretiminde en profesyonel çalışan şirkettir. Patlamanın çalışanların ihmali nedeniyle meydana geldiğine ikna olmadım” diyerek, kasıtlı kundaklama ihtimalinin gerçekçi olduğunu savundu. Iliev’e göre, eğer sabotaj tespit edilirse, bundan Rusya’nın fayda sağlayacağı açık.

Bulgaristan İçişleri Bakanı Ivan Demerdzhiev ise olayın nedenlerinin “içsel” olma ihtimalinin daha yüksek olduğunu belirtti. Ancak soruşturma henüz tamamlanmadığı için tüm olasılıkların açık tutulduğu vurgulandı.

İtalya’da KNDS Ammo Italy Tesisinde Patlama

13 Ağustos’ta, Roma’nın yaklaşık 40 kilometre güneydoğusundaki Colleferro kasabasında bulunan KNDS Ammo Italy mühimmat fabrikasında da bir patlama meydana geldi. Yangın ve ardından gelen şiddetli patlama, tesisin bir bölümünde hasara yol açtı. Olayda herhangi bir yaralanma veya can kaybı yaşanmadı. Patlamanın, tesisin toz presleme bölümünde başladığı bildirildi.

Tesis, Fransız-Alman savunma grubu KNDS’nin bir iştiraki olup, orta ve büyük kalibreli mühimmat üretiyor. Şirket, 40’tan fazla ülkeye tedarik sağlıyor ve Avrupa Savunma Ajansı’nın (EDA) 155 mm’lik top mermileri ortak tedarik mekanizması kapsamında Ukrayna’ya da mühimmat sağlıyor. Bu özelliğiyle tesis, Ukrayna’nın NATO standardı mühimmat ihtiyacının karşılanmasında kilit bir rol oynuyor.

İtalyan Makamları: “Sabotaj İhtimali Düşük”

İtalyan yetkililer, KNDS Ammo Italy’deki patlamanın nedenine ilişkin soruşturmayı sürdürüyor. İlk açıklamalarda, yangın ve patlamanın kasıtlı bir kundaklama veya sabotaj sonucu meydana geldiğine dair bir bulgu olmadığı belirtildi. Olayın, tesisin toz presleme bölümünde başlayan bir yangından kaynaklandığı düşünülüyor.

Avrupa’da bir hafta içinde Ukrayna’ya silah sağlayan iki kritik tesisin ardı ardına patlaması, olası bir koordineli sabotaj eylemi endişesini artırdı. Ancak henüz her iki olay arasında doğrudan bir bağlantı olduğuna dair somut bir kanıt bulunmuyor. Bulgaristan’daki EMCO patlamasında sabotaj ihtimali dile getirilirken, İtalya’daki KNDS patlamasında yetkililer bu ihtimali şimdilik dışlıyor.