Dünyada El Nino alarmı: En sıcak iki ay geride kaldı, giderek güçleniyor

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) Ekstrem Sıcaklık Hizmetleri Teknik Danışmanı Armel Castellan ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) İnsani Yardım, Afet Eylemi ve Sağlık Acil Durumları Müdahreleri Birimi Başkanı Teresa Zakaria, Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisi'nin haftalık basın toplantısında El Nino hava olayının sağlık ve iklim üzerindeki etkilerini değerlendirdi. Yapılan açıklamada, El Nino'nun hızla güçlendiği ve küresel ölçekte kayıtlara geçen en sıcak iki ayın geride bırakıldığı bildirildi.

DENİZ YÜZEYİ SICAKLIKLARI REKOR SEVİYEDE

BM Cenevre Ofisi’ndeki toplantıda konuşan WMO Danışmanı Armel Castellan, deniz yüzeyi sıcaklıklarının rekor seviyelerde seyrettiğine dikkat çekti. El Nino’nun etkilerinin iklime duyarlı tüm sektörlerde hissedildiğini ve bu etkilerin giderek artacağını belirten Castellan, sürecin takvimine ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

"(El Nino) Bu olayın yıl sonuna doğru zirve yapmasını bekliyoruz ancak bu zirve noktası bir bitiş çizgisi değil, yalnızca öngörülen bir tarihtir. Etkileri bu tarihin çok ötesine uzanıyor."

Castellan, WMO'nun eylül-kasım dönemi öngörülerine de değinerek, sürecin yalnızca sıcaklık artışıyla sınırlı kalmadığını; bazı bölgelerde normalin üzerinde yağış, bazı bölgelerde ise kuraklık riskinin baş göstereceğini aktardı. Bu durumun su güvenliği, beslenme ve vektör kaynaklı hastalıklar gibi başlıkları doğrudan etkileyeceğini dile getirdi.

GÜNEY YARIMKÜRE İÇİN 2027 BAŞINDA AŞIRI SICAKLIK UYARISI

Her El Nino olayının birbirinden farklı dinamiklere sahip olduğunu, etkilerinin bölgeye, mevsime ve diğer iklim etkenlerine göre değiştiğini vurgulayan Castellan, mevcut hava olayının halihazırda rekor kıran sıcaklıklarla birleştiğini kaydetti. Sürecin ilerleyen dönemdeki seyrine dair detayları paylaşan Castellan, ifadelerini şöyle sürdürdü:

"Bu olay 2026'nın sonlarında zirveye ulaştığında Güney Yarımküre'nin büyük bir kısmı ile Güney Afrika, Güney Amerika ve Avustralya, 2027'nin ilk aylarında en sıcak mevsimlerine girmiş olacak. Mevsimsel sıcaklıkların El Nino'nun etkisine eklenmesi, kuraklık, orman yangınları, duman ve bunların yol açtığı hava kirliliği risklerini artıracak. El Nino küresel bir sinyaldir ancak etkileri her zaman yerel düzeyde hissedilir. Bu olayın dünya genelinde süreceğinin neredeyse kesin olması, belirli bir bölge veya hastane üzerindeki etkilerinin de kesin olarak bilindiği anlamına gelmez."

WMO’nun sağlık ve meteoroloji camiaları arasında köprüler kurmayı hedeflediğini belirten Castellan, tahminlerin sağlık yetkililerine doğru zamanda ve uygun formatta ulaşması amacıyla ortaklarla yürütülen "sağlık için iklim hizmetleri" çalışmalarının güçlendirildiğini ifade etti.

DSÖ: "EL NİNO BİR RİSK ÇARPANI GÖREVİ GÖRÜYOR"

Toplantıda söz alan DSÖ Yetkilisi Teresa Zakaria ise El Nino'nun iklimsel bir olgu olmanın ötesinde ciddi bir halk sağlığı tehdidi oluşturduğunun altını çizdi. Hava koşullarındaki değişimlerin hastalıklara yakalanma risklerini dönüştürdüğünü aktaran Zakaria, durumu bir "risk çarpanı" olarak nitelendirdi.

Sıcaklığa maruz kalmanın insan anatomisi ve organ işleyişi üzerindeki olumsuz etkilerine değinen Zakaria; kalp-damar, solunum, böbrek, metabolizma ve ruh sağlığı sorunlarının şiddetlenebileceğini, bu durumun ölümlere ve ağır hastalıklara yol açabileceğini belirtti. Kötü hava kalitesi ve orman yangını dumanının solunum yolu rahatsızlıklarını tetikleyeceğini ifade eden DSÖ yetkilisi, kuraklık ve sellerin geçim kaynaklarını, yerleşim alanlarını ve sağlık altyapılarını tahrip edebileceğine dikkati çekti.

HAZIRLIK ÇALIŞMALARI İÇİN ERKEN EYLEM ÇAĞRISI

El Nino'nun sağlık üzerindeki etkilerinin önceden tahmin edilebilir olduğunu vurgulayan Zakaria, olası riskler krize dönüşmeden önce müdahale edilebilmesi için bir fırsat penceresi bulunduğunu dile getirdi. Zakaria, DSÖ adına hükümetlere, uluslararası ortaklara ve toplumlara çağrıda bulunarak, hayat kurtarmak ve sağlık hizmetlerini koruyabilmek amacıyla hazırlık çalışmalarına şimdiden yatırım yapılması ve erken harekete geçilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.