Gözler AİHM'de: 23 Haziran'da bin kişilik liste açıklanacak

AİHM, Türkiye’den gelen benzer nitelikteki başvuruların yoğunluğu nedeniyle özellikle Hizmet hareketiyle bağlantılı dosyaları “sistematik sorun” kapsamında ele alıyor. Yalçınkaya kararının ardından iki ayrı tarihte yaklaşık 2 bin başvuru hükümete bildirilmiş, son olarak da yaklaşık 1000 başvuru için Türkiye’den görüş istenmişti.

Bu aşamanın, dosyaların ciddi bulunduğunu ve ihlal kararı ihtimalinin yüksek olduğunu gösterdiği belirtiliyor. 23 Haziran’da açıklanacak kararlarda, bu başvuruların bir kısmı hakkında toplu ihlal kararı verilmesi bekleniyor.

Bold'dan Özkan Yazar'ın haberine göre AİHM’in şimdiye kadar Türkiye’de Gülen Hareketine üyelik suçlamasıyla verilen ceza mahkûmiyetlerine ilişkin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin maddeleri kapsamında verdiği ihlal kararlarının sayısının, yeni kararlarla birlikte daha da artacağı öngörülüyor.

Önceki karar: 2 bin 420 kişi için ihlal

AİHM daha önce verdiği önemli bir kararda, Türkiye’de 2 bin 420 kişi hakkında: ByLock kullanımı, Sendika üyeliği, Bank Asya hesap hareketleri gibi unsurların tek başına suç delili olamayacağına hükmetti. Mahkeme, bu tür yargılamalarda adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ve “kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesinin çiğnendiğini vurguladı.

Yalçınkaya kararından bu yana geçen 26 ayda yaklaşık 10 bin 220 kişi için ihlal kararı verildi. Buna karşın en az 20 bin başvurunun hâlen AİHM’de inceleme sırası beklediği ifade ediliyor.

AİHM’nin Şaban Yasak Kararı

AİHM’nin Türkiye aleyhine verdiği son karar olan Şaban Yasak kararında, ByLock kullanımı, Bank Asya hesap hareketleri veya dernek/sendika üyeliği gibi unsurların tek başına suç delili olarak kabul edilemeyeceğini; her bireyin durumunun ayrı ayrı ve somut delillerle değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştı.

Yine aynı kararda bir kişinin yalnızca Gülen Hareketiyle ilişkili olduğu varsayımına dayanarak suçlu kabul edilmesi hukuki değildir. Ceza sorumluluğu, somut ve kişisel delillere dayanmalı; her birey ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Yasay faaliyetler terör faaliyeti sayılamaz kararı vermişti

Peaceful Actions Platfomu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Gülen Hareketi gönüllülerini yakından ilgilendiren Şaban Yasak kararın ne anlama geldiğini görsellerle tek tek açıklamıştı.

AİHM’de Türkiye yoğunluğu: Rekor seviyede

AİHM istatistikleri, Türkiye’nin Mahkeme gündemindeki ağırlığını açık şekilde ortaya koyuyor:

-1 Ocak 2026 itibarıyla AİHM’de toplam 53 bin 450 derdest başvuru bulunuyor

-Bunun 18 bin 45’i Türkiye’ye ait

-Türkiye, toplam başvuruların %34,5’ini oluşturuyor

-Türkiye’ye ait başvuru sayısı, 42 ülkenin toplamından daha fazla

Bu verilerle Türkiye, AİHM’de hakkında en fazla başvuru bulunan ülke konumunda.

İhlal kararları ve sıralamalar

Türkiye’nin AİHM karnesi yıllara göre de dikkat çekiyor:

2009: 341 ihlal kararı (zirve)

2007: 319 ihlal kararı

2002–2025 toplamı: 3.363 ihlal kararı

Uluslararası raporlara göre Türkiye, hukukun üstünlüğü endeksinde 142 ülke arasında 117. sıraya kadar gerilemiş durumda.

İhlal türlerine göre dağılım

AİHM’in Türkiye hakkında verdiği ihlal kararlarının başlıca konuları şöyle:

Adil yargılanma hakkı: 24

Özgürlük ve güvenlik hakkı: 21

Yargılamanın uzunluğu: 8

Özel hayat ve aile hayatı: 8

Kötü muamele yasağı: 6

İfade özgürlüğü: 5