İsrail-Hamas savaşı dünya ekonomisini nasıl etkileyebilir?

İsrail’in Gazze’yı işgal etmeye başlamasıyla oluşan kriz; ekonomistlerin, siyaset bilimcilerinin, hatta tarihçilerin dünyanın durumunu, "büyük güçler arası rekabet", "poly-crisis" (çoklu kriz), "perma-crisis" (kalıcı kriz) gibi kavramlarla anlamlandırmaya çalıştıkları bir döneme denk geldi.

Bu kriz ekonomik-jeopolitik belirsizlikleri, hem küresel düzeyde hem de birçok noktada ülke düzeyinde derinleştirmeye başladı.

Krizin ekonomik etkilerinin bölgesel sınırları aşarak küresel çapta genişleme eğiliminin çok güçlü olduğu söylenebilir.

Krizin siyasi ya da jeopolitik etkilerine gelince, çok daha karmaşık bir manzara ile karşılaşıyoruz.

Dünya ekonomisinde beklentiler değişmeye başlıyor

ABD ekonomisinde büyüme ve istihdam eğilimi güçlüydü. Merkez Bankaları, yüksel faizler yoluyla enflasyonu, bir resesyona yol açmadan denetim altına almış görünüyorlardı.

Prof. Paul Krugman, Amerikan New York Times gazetesindeki köşesinde, “Enflasyonla savaş tamam, kazandık” diyordu.

Çin ekonomisinde gayrimenkul piyasalarında beklenen kriz, genelde borç krizi devletin mali desteklerinin etkisiyle hafiflemiş gibiydi.

Gelişmekte olan ülkelerin mali dengeleri, yüksek faizlere karşın Harvard Üniversitesi'nden ekonomi ve kamu politikası profesörü, eski Uluslararası Para Fonu (IMF) Baş Ekonomisti Kenneth Rogoff’u bile şaşırtan bir dayanıklılık sergiliyordu. Ufukta bir borç krizi olasılığı yoktu.

Dünya ticaretindeki eğilimleri sergileyen kargo, gemi, konteyner maliyetlerinde, yaklaşık Mart ayından bu yana, talep yetersizliğinden kaynaklanan gerileme eğilimi duraklamış hatta kimi endeksler toparlanma işaretleri vermeye başlamıştı.

Özetle, Covid salgınının ekonomik etkileri geride kalmıştı. Ancak tam bu noktada Economist dergisi, “Bu durum daha fazla böyle devam edemez” diyerek uyarıda bulunuyordu.

Gerçekten de Covid etkisi gerilerken, tüketicinin pandemi döneminde geciken, bu dönem geçerken de hızla artan harcama eğiliminin hızının artık tükendiği, yüksel faizler