Kuyu içindekiler ve kuyunun dışındakiler

Hazreti Bediüzzaman, insan hayatını bir yolculuğa benzeterek, genelde o yolun bir bataklığa girdiğini, insanların bir kısmının gerçeklerden haberleri olmadığından bataklıktaki hallerini normal gördüklerinden, büyük çoğunluğunun ise bataklığın farkında olsalar da doğru yolu göremediklerini ifade etmektedirler:

 

“Şöyle ki: Hayat-ı beşeriye bir yolculuktur. Şu zamanda, Kur’an’ın nuruyla gördüm ki o yol bir bataklığa girdi. Mülevves (kirli, pis) ve ufunetli (kötü, pis kokulu) bir çamur içinde kafile-i beşer düşe kalka gidiyor. Bir kısmı, selâmetli bir yolda gider. Bir kısmı, mümkün olduğu kadar çamurdan, bataklıktan kurtulmak için bazı vasıtaları bulmuş. Bir kısm-ı ekseri o ufunetli, pis, çamurlu bataklık içinde karanlıkta gidiyor. Yüzde yirmisi sarhoşluk sebebiyle, o pis çamuru misk ü amber zannederek yüzüne gözüne bulaştırıyor. Düşerek kalkarak gider, tâ boğulur. Yüzde sekseni ise bataklığı anlar; ufunetli, pis olduğunu hisseder fakat mütehayyirdirler (şaşkındırlar), selâmetli yolu göremiyorlar.” (Mektubat)

 

M. Fethullah Gülen Hocaefendi de gerek şahsî hayatımızda gerekse toplum çapında karşı karşıya kaldığımız problemlerin çözümü adına yapılması gereken en öncelikli işin, mevcut durumun doğru okunarak hastalığın iyi teşhis edilmesi olduğunun altını çizmektedirler:

 

“Eğer kuyunun dibinde bir hayat yaşamasına rağmen bir insan kendisini ferah-feza iklimlerde görüyorsa oradan kurtulması çok zordur. Çünkü böyle bir kişi, içine düştüğü perişaniyetten ötürü ızdırap duymayacak, yanık bir gönülle Allah’a yönelmeyecek ve oradan kurtulma adına atması gerekli olan adımları da atmayacaktır.

 

Buna karşılık nasıl bir çukurun içinde bulunduğunu bilen ve bundan rahatsız olan bir insan bir taraftan ıztırar ve çaresizlik hâliyle Allah’a yönelecek, diğer yandan da bundan kurtulma adına ne yapması gerekiyorsa onu yapacaktır. Yerine göre kuyunun dışındakilerden yardım isteyecek ve kendisine salınan ip veya kovaya tutunacak