Bozkurt ve Rabia Sentezi

Türkiye’nin milliyetçi-muhafazakâr geleneğinde Türkçülük ve İslamcılık tartışmalarının izini sürmenin günümüz Türkiye'sinde yaşananlara mercek tutacağını düşünüyorum. Yazının sınırlarını daha çok siyasi gelişmelere ışık tutması açısından belirlemeye çalıştım. Sivil ve dini hareketlerin bu senteze katkılarını farklı mercekle ve yazılarla incelemek gerekiyor. 

Arife Köse'nin Türk İslam Sentezi makalesinden bazı alıntılarla yakın tarihe kısa bir yolculuk yapalım. Türk milliyetçiliğinin kurucu isimleri sayılan Ziya Gökalp, Yusuf Akçura, Ali Kemal, Cemaleddin Efgani, Hüseyin Cahit Yalçın, Ahmet Ağaoğlu gibi birçok isim Türkçülük ile İslamcılığın birbiriyle nasıl uyumlu olduğunu göstermeye çalışmıştır. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de 1940’lı yılların sonu ve 1950’li yıllar Soğuk Savaş rüzgârlarıyla Komünizm etkisini gösterir. Türkiye’de milliyetçi muhafazakâr ideolojinin ortaya çıkışı böyle bir döneme denk gelir. Bir anlamda, “devleti kutsal sayan Türk töresi ile devlet yöneticisine itaati emreden dini hükümler arasında köprüler kurulmaya başlanmıştır.” Bu geçiş döneminin önemli isimleri olarak Necip Fazıl Kısakürek, Mümtaz Turhan, NurettinTopçu, Osman Turan ,Osman Serdengeçti ve Ali Fuat Başgil sayılabilir. Ziya Gökalp'in meşhur sözüdür, “Millet mefküresi Türklükse, ümmet düşüncesi İslamlıktır."

Bu dönemde milliyetçi-muhafazakâr çizginin gelişmesine paralel olarak bu yöndeki örgütlerin ve yayınların sayısı da artar. Türk Ocakları 1949 yılında yeniden açılır. Hamdullah Suphi Tanrıöver açılışta “Din, milletlerin en eski ve en dayanıklı müessesesidir” der. Peyami Safa, 1953 yılında Türk Düşüncesi dergisini yayınlamaya başlar. 1950’li yıllarda Nihad Sami Banarlı, Ekrem Hakkı Ayverdi, Samiha Ayverdi gibi isimler İstanbul ve Yahya Kemal Enstitüleri’ni kurar. Cumhuriyetçi ya da gelenekçi muhafazakâr akım olarak a