Taban maaşta eşitlenme adaletsizliğine yeni ayar: Prim gününe göre farklılaştırılmış zam modeli gündemde

2027 Ocak ayında yapılacak emekli artışı için çalışmalar sürerken, en güçlü seçeneklerden biri prim gün sayısı ve ödenen prim miktarına göre kademeli zam modeli oldu. Buna göre uzun süre çalışan ve daha yüksek kazanç üzerinden prim ödeyen emeklilere daha yüksek ek artış verilmesi değerlendiriliyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da daha önce 2027 Ocak ayından itibaren yasal artışlara ilave iyileştirme üzerinde çalışıldığını, emekliler arasındaki gelir farklılıklarının gözetileceğini açıklamıştı. Daha önceki açıklamalarda prim gün sayısı ve yaş kriterinin de çalışma başlıkları arasında olduğu belirtilmişti.

En düşük aylık 30-35 bin TL hesabı

En düşük emekli aylığı halen 23 bin 552 TL. Yaklaşık 5,1 milyon kişi bu taban ödeme kapsamında bulunuyor. Ocak ayında yüzde 10’luk enflasyon artışı varsayımında taban aylık yaklaşık 25 bin 907 TL’ye çıkıyor. 

Bunun üzerine 5 bin TL seyyanen artış yapılması halinde ödeme yaklaşık 30 bin 907 TL’ye ulaşıyor. Farklı refah payı ve ek ödeme seçenekleriyle rakamın 35 bin TL’ye kadar çıkabileceği belirtiliyor. 23 bin 552 TL’den 30 bin TL’ye çıkış yüzde 27,4, 35 bin TL’ye çıkış ise yaklaşık yüzde 48,6 artış anlamına geliyor. 

Yeni formüldeki kritik değişiklik, bütün emeklilere aynı ek artışın verilmemesi olabilir. Üzerinde çalışılan modele göre prim günü daha fazla olan ve çalışma hayatı boyunca daha yüksek kazanç üzerinden prim ödeyen emeklilerin artışı da daha yüksek olacak. Böylece farklı prim geçmişlerine sahip iki emeklinin taban ödeme nedeniyle aynı aylıkta buluşmasının yarattığı farkın azaltılması hedefleniyor.

Refah payı ve seyyanen zam da masada

Enflasyon artışına ek olarak yüzde 10-15 arasında refah payı verilmesi de seçenekler arasında. Seyyanen artış ihtimali de tamamen gündemden çıkmış değil. Ancak önceki kulislerde seyyanen zammın bütçeye yüksek ve kalıcı maliyet yaratması nedeniyle daha geri planda değerlendirildiği belirtilmişti.

Bir başka kritik başlık ise kök aylık sistemi. Mevcut uygulamada kök aylığı taban tutarın altında kalan emeklilerin ödemesi Hazine desteğiyle tamamlanıyor. Yeni çalışmada da bu sistemin sürmesi seçeneği bulunuyor. Bu nedenle prim bazlı yeni artışın, düşük kök aylık sorununu ne ölçüde çözeceği düzenlemenin ayrıntıları açıklandığında netleşecek.