Türkiye-Azerbaycan geriliminde yeni perde: Bakü, BAE adayına desteğini duyurdu

Türkiye, Feridun Sinirlioğlu’nu Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine aday göstermeye hazırlanırken Azerbaycan’dan dikkat çeken bir açıklama geldi. Bakü yönetimi, Birleşik Arap Emirlikleri’nin adayını memnuniyetle karşıladığını duyurdu.

Azerbaycan ile Türkiye arasındaki diplomatik gerilim, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği seçimiyle yeni bir boyut kazandı. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığının BAE adayı Lana Zaki Nusseibeh için yaptığı açıklama, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Erdoğan’ın davetine rağmen Ankara’daki Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne katılmama kararıyla birlikte gündeme geldi.

BAKÜ’DEN BAE ADAYINA YEŞİL IŞIK

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ayhan Hacızade, 27 Ekim’deki açıklamasında BAE’nin Devlet Bakanı Lana Zaki Nusseibeh’i BM Genel Sekreterliği için aday gösterme girişimini memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi.

Seçim sürecinde adayların diplomatik deneyimlerinin, tarafsızlıklarının ve üye ülkeler arasında uzlaşma sağlayabilme yeteneklerinin dikkate alınması gerektiğini belirten Hacızade, BM’nin daha etkili çalışmasına katkı sağlayacak bir sonuç beklediklerini ifade etti.

Bakü’nün açıklamasında Türkiye’nin olası adayı Feridun Sinirlioğlu’na yönelik doğrudan bir itiraz yer almadı. Azerbaycan ayrıca seçimde Nusseibeh’e kesin oy vereceğini de duyurmadı.

ERDOĞAN’IN GÜNDEMİNDE FERİDUN SİNİRLİOĞLU VAR

Ankara’nın eski Dışişleri Bakanı ve mevcut Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu’nu BM’nin başına getirmek için diplomatik temaslar yürüttüğü bildiriliyor.

Associated Press’in ekim ayı başında görüştüğü diplomatik kaynaklar, Türkiye’nin Sinirlioğlu’nun adaylığını ciddi biçimde değerlendirdiğini açıklamıştı.

28 Ekim’de yayımlanan yeni haberlerde ise Ankara’nın adaylığı resmileştirmeye hazırlandığı, açıklamanın BM Güvenlik Konseyindeki görüşmelerin seyrine göre yapılabileceği öne sürüldü.

Ancak Sinirlioğlu’nun adı henüz BM’nin resmî aday listesinde bulunmuyor.

ALİYEV, ERDOĞAN’IN DAVETİNE RAĞMEN ANKARA’YA GELMİYOR

Bakü’nün BAE adayına yönelik açıklaması, Türkiye ile Azerbaycan arasında son haftalarda yaşanan gelişmelerin ortasında geldi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 21 Ekim’deki telefon görüşmesinde Ankara’daki Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi’ne davet ettiği İlham Aliyev’in toplantıya katılmayacağı bildirildi.

Azerbaycan kaynakları, Aliyev’in 30 Ekim’de Bakü’de düzenlenen FIFA U-15 organizasyonunun ödül törenine katılacağını açıklarken ülkesinin Ankara’da Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov tarafından temsil edileceğini duyurdu.

Aliyev’in kararının iki ülke arasındaki anlaşmazlıklardan kaynaklandığına ilişkin resmî bir doğrulama bulunmuyor.

31 KİŞİYE GİRİŞ YASAĞI, BAŞDANIŞMANIN AYRILIĞI

Ankara-Bakü hattındaki gerilim, Azerbaycan’ın okullardaki kıyafet düzenlemesinin Türkiye’de başörtüsü yasağı olarak değerlendirilmesiyle başlamıştı.

Türkiye’den gelen eleştirileri iç işlerine müdahale olarak gören Azerbaycan yönetimi, 21 Ekim’de 31 Türk vatandaşını istenmeyen kişi ilan ederek ülkeye girişlerini yasakladı.

Azerbaycan’daki uygulamayı eleştiren Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral ise 26 Ekim’de görevinden ayrıldığını açıkladı. Aliyev’in Saral’ın görevden alınmasını istediği yönündeki iddialar kamuoyuna yansırken bu talebe ilişkin resmî bir doğrulama yapılmadı.

GERİLİME RAĞMEN DİPLOMATİK TEMASLAR SÜRÜYOR

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla Erdoğan’a gönderdiği mektupta iki ülke arasındaki dostluk ve müttefiklik ilişkilerini vurguladı.

Dışişleri Bakanları Hakan Fidan ve Ceyhun Bayramov da Ankara’daki zirve hazırlıkları kapsamında bir araya gelerek ikili ilişkileri görüştü.

Dolayısıyla BM adaylığına ilişkin açıklama ve Aliyev’in zirveye katılmaması diplomatik açıdan dikkat çekse de Bakü’nün Ankara ile ilişkilerini kopardığı veya Türk adayını engelleme kararı aldığı yönünde doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

BM GENEL SEKRETERİNİ KİM BELİRLEYECEK?

Mevcut BM Genel Sekreteri António Guterres’in görev süresi 31 Aralık 2026’da sona erecek. Yeni genel sekreterin 1 Ocak 2027’de göreve başlaması öngörülüyor.

Seçim sürecinde belirleyici kurum BM Güvenlik Konseyi olacak. Konseyin tavsiye ettiği aday, BM Genel Kurulu tarafından atanacak.

ABD, Rusya, Çin, Fransa ve İngiltere’nin veto yetkisi nedeniyle bu ülkelerin tutumu kritik önem taşıyor. Azerbaycan’ın adaylığa yönelik açıklaması siyasi ve diplomatik önem taşısa da tek başına seçim sonucunu belirlemiyor.