Türkiye hukukun üstünlüğünde gerilemeye devam etti: Zimbabve ve Uganda bile daha iyi durumda

Türkiye’nin hukukun üstünlüğü sıralamasındaki gerilemesi yeni raporla bir kez daha ortaya çıktı.

İsveç merkezli International IDEA’nın Küresel Demokrasi Durumu 2026 raporuna göre Türkiye, hukukun üstünlüğünde 173 ülke arasında 149’uncu sıraya düştü. Türkiye geçen yıl aynı listede 143’üncü sıradaydı.

Türkiye’nin hukukun üstünlüğü puanı da 0,264’ten 0,229’a geriledi. Böylece Türkiye, Esvatini, Somali ve Azerbaycan gibi ülkelerin de gerisinde kaldı. International IDEA verileri, Türkiye’nin yalnızca sıralamada değil, hukukun üstünlüğünü oluşturan temel göstergelerde de düşük performans gösterdiğini ortaya koydu.

TÜRKİYE HUKUKUN ÜSTÜNLÜĞÜNDE 149’UNCU SIRAYA GERİLEDİ

International IDEA, hukukun üstünlüğünü dört temel gösterge üzerinden değerlendiriyor. Bu göstergeler yolsuzluğun yokluğu, yargı bağımsızlığı, kişisel bütünlük ve güvenlik ile yasaların öngörülebilir biçimde uygulanmasından oluşuyor.

Türkiye, raporda bu dört göstergenin tamamında düşük performans grubunda yer aldı. Avrupa değerlendirmesinde Türkiye ile birlikte Azerbaycan ve Rusya da aynı grupta gösterildi.

ESVATİNİ VE SOMALİ TÜRKİYE’NİN ÖNÜNDE

2026 raporunun en dikkat çekici sonuçlarından biri Türkiye’nin birçok ülkenin gerisinde kalması oldu. Esvatini 148’inci sırada yer alırken Türkiye 149’uncu sırayı Kamerun ile paylaştı.

Somali 146’ncı sırada yer aldı. Azerbaycan da 146’ncı sıraya yükseldi. Türkiye böylece hukukun üstünlüğü sıralamasında bu ülkelerin gerisine düştü.

Zimbabve ve Uganda bile bizden iyi durumda

Türkiye, haklar kategorisinde 0,317 puanla 135’inci, katılım kategorisinde ise 0,398 puanla 137’nci sırada yer aldı. Yayınlanan rapordaki sonuçlar 2025 yılı sonuna kadar olan verilere dayanıyor. Bu arada, Eski Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara, Dünya Adalet Projesi’nin Hukukun Üstünlüğü Endeksi sonuçlarını paylaşarak Türkiye’nin konumuna dikkat çekti. Türkiye, bu listede 143 ülke arasında 134’üncü sırada. Kara, “Hukukun üstünlüğü endeksinde bizden iyi durumda olan bazı ülkeler” diyerek, şu isimleri sıraladı: El Salvador, Zambiya, Angola, Rusya, Pakistan, Uganda, Zimbabve, Belarus, Kamboçya, Bangladeş.

HAKLARDA DA TABLO DEĞİŞMEDİ

International IDEA’nın diğer demokrasi göstergelerinde de Türkiye alt sıralarda kaldı. Türkiye haklar kategorisinde 0,317 puanla 135’inci, katılım kategorisinde ise 0,398 puanla 137’nci sırada yer aldı.

Türkiye’nin temsil kategorisindeki sırası ise 103 olarak açıklandı. International IDEA, Türkiye’nin haklar, hukukun üstünlüğü ve katılım kategorilerinde düşük performans gösterdiğini belirtti.

YARGI BAĞIMSIZLIĞI EN KRİTİK BAŞLIKLARDAN BİRİ

Raporda Türkiye açısından öne çıkan temel sorunlardan biri yargı bağımsızlığı oldu. Hukukun üstünlüğü göstergesinde yargı bağımsızlığının yanı sıra yasaların öngörülebilir uygulanması ve yolsuzlukla mücadele de değerlendirmeye dahil edildi.

International IDEA’nın uzun dönemli verileri, Türkiye’nin demokrasi göstergelerinde son on yılda belirgin gerileme yaşadığını gösteriyor. Kuruluş, Türkiye’nin birçok demokrasi göstergesinde dünya ülkelerinin en alt yüzde 25’lik bölümünde bulunduğunu belirtiyor.

DÜNYA ADALET PROJESİ DE BENZER TABLOYU GÖSTERİYOR

Dünya Adalet Projesi’nin 2025 Hukukun Üstünlüğü Endeksi de Türkiye’nin hukuk sistemine ilişkin benzer bir tablo ortaya koydu. Türkiye genel sıralamada 143 ülke arasında 118’inci sırada yer aldı.

Türkiye, temel haklar göstergesinde 134’üncü, hükümet yetkilerinin sınırlandırılması alanında 136’ncı ve sivil adalet alanında 127’nci sırada kaldı. Bu veriler, hukukun üstünlüğündeki sorunların yalnızca tek bir uluslararası endeksle sınırlı olmadığını gösterdi.

TÜRKİYE BİR YILDA 6 SIRA GERİLEDİ

International IDEA’nın 2025 raporunda Türkiye, hukukun üstünlüğünde 143’üncü sırada yer alıyordu. Yeni raporda Türkiye’nin 149’unculuğa gerilemesi, bir yıl içinde altı basamaklık düşüş anlamına geliyor.

Türkiye’nin 0,229 puanla listenin son bölümünde yer alması, yargı bağımsızlığı ve hukukun öngörülebilir uygulanması tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.