Yedi yılda mutfaktaki uçurum: Asgari ücret 14 kat, soğan 37 kat arttı

Yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı, temel gıda ürünlerine erişimi her geçen gün daha da zorlaştırıyor. Alım gücündeki gerileme mutfak harcamalarını artırırken, son yedi yılda soğan fiyatındaki artış asgari ücretteki yükselişin çok üzerine çıktı.

2019 yerel seçimleri öncesinde "Enflasyonla Topyekûn Mücadele" sloganıyla İstanbul Şişli Mecidiyeköy Meydanı'nda kurulan tanzim satış noktasında soğan ve patates 2 liradan satılırken, çevredeki market ve pazarlarda fiyatlar 3-4 lira seviyesindeydi. Aynı dönemde asgari ücret 2 bin 20 liraydı. Bugün ise asgari ücret 28 bin 75 liraya yükselirken, Şişli'deki semt pazarlarında soğanın kilogram fiyatı 75 liraya, Tarım Kredi Kooperatifi marketinde ise 49 lira 90 kuruşa ulaştı. Böylece son yedi yılda asgari ücret yaklaşık 14 kat artarken, soğanın fiyatındaki artış yaklaşık 37 kat oldu. Pazarda alışveriş yapan yurttaşlar ise artan gıda fiyatlarının bütçelerini zorladığını dile getirdi.

Şişli Mecidiyeköy Gülbağ Pazarı'nda kuru soğanın kilosu boyutuna ve çeşidine göre 50 ila 75 lira arasında değişirken, patatesin kilosunun da aynı şekilde 50 ila 60 liradan satılıyor. Kilosu 60 liradan satılan normal boyda bir patatesin tanesi 23 liraya gelirken, kilosu 75 lira olan soğanın tanesine 21 lira ödemek gerekiyor. Pazarda alışveriş yapan vatandaşlar diğer ürünler gibi patates soğan fiyatları karşısında şaşkın olduklarını ifade ediyor.

Bir vatandaş soğan ve patates fiyatları için, “Cep yakıyor, çeyrek fiyatına” değerlendirmesinde bulunurken bir soğan tezgahının önünden geçerken gördüğü fiyat karşısında şaşkınlığını gizleyemeyen bir vatandaş da, “Soğan dediğiniz şey mutfağın temel taşı. Her yemeğe kullanıyoruz. 75 lira olur mu kardeşim? Bir de ağır çeken bir sebze.” sözleriyle fiyatlara tepki gösterdi.

“Bunlar temel ihtiyaç maddeleri. Temel ihtiyaç maddelerinin ucuz olması lazım” diyen bir vatandaş fiyatlardaki pahalılığın yüksek kar marjlarından kaynaklandığını ve temel besin maddelerinin kar marjının sınırlanması gerektiğini düşündüğünü belirtirken, bir diğer vatandaş ise “Çiftçinin yeterli ürün ekmediğini düşünüyorum çünkü maliyeti çok yüksek, ürün az olunca da fiyat artıyor. Veya tarlada kalıyor (ürün), çiftçi pazarlayamıyor dolayısıyla bir kaç firma kazanıyor” diyerek tarım politikasına dikkat çekti.

"DURUM ÇOK VAHİM GERÇEKTEN"

Pek çok vatandaş enflasyonla mücadele edildiğini düşünmediğini belirtti. Bir vatandaş “(Mücadele) ediliyorsa böyle olmaz. Millet perişan gerçekten. Bir şey alamıyoruz. Çok vahim durum gerçekten. Bak boş dönüyoruz. Her şey çok pahalı.” diye konuşurken diğer bir vatandaş, “Öyle bir mücadele yok. Mücadele halkla siyaset arasında, nasıl bir şeyse.” dedi.

Bir vatandaş ise, “Ben devlet memuruyum. Maaşımın nasıl eridiğini gün be gün takip ediyorum. Böyle bir mücadele olduğunu hissetmiyorum, görmüyorum. Bunu zaten dünya alem de söylüyor. Hadi ben maaşlı bir insanım ama etrafımdaki insanları gördüğüm zaman içim parçalanıyor. Yoğurt ve süt ürünlerinde ben dahi almakta zorlanıyorum. Bir zamanlar Ezine peyniri alıyorduk, şimdi yanına yaklaşmak mümkün değil. Ne yapıyorsun, yarım yağlı ya da yağsız peynir alıyorsun. Fiyatı biraz daha düşük olunca insanlar ister istemez daha uygun fiyata kaçmış oluyor...Her geçen gün bir önceki günü aratıyor maalesef.” şeklinde konuştu.

"BİZİ DEĞİL KENDİLERİNİ KORUYOR ONLAR"

Bir vatandaş, “Vatandaşın enflasyona karşı korunduğu” söylemlerine ilişkin, “Kim koruyor? Bizi korumuyor onlar, kendilerini koruyor.” değerlendirmesinde bulunurken 85 yaşındaki biri vatandaş da, rahatsız olmasına farklı saatlerde pazara çıkarak uygun fiyatlı ürün bulmaya çalıştığını belirterek, “Herkes kendi havasında. Koltuğa oturan, yeri rahat kalkmıyor. Bir de kalksın gelsin pazarı dolaşsın. Vaziyetime bak. Ayıp; utanıyorum ben onların namına. Onlar yiyor biz bakıyoruz. Kendileri yiyeceklerine biraz millete versinler. Para yok, pul yok. Onlarda hiç utanma yok mu. Koltuğa kurulmuşlar, yiyorlar.” şeklinde tepkisini dile getirdi.

Şişli Gürsel Mahallesi Pazarı'nda soğan patates tezgahı önünde konuşan vatandaşlar ise şunları söyledi:

“(Enflasyonla) mücadele edilmiyor. Tezgah tezgah, market market dolaşıyoruz; biz mücadele ediyoruz, kimsenin mücadele ettiği yok.”

“Pahalı. Enflasyon aldı başını gidiyor yani.”

"TANE İLE ALIYORUZ ARTIK"

“3’er 3’er alıyoruz artık, ihtiyaçtan dolayı. Öyle kilolarca alamıyoruz artık. Eskiden 2 kilo, 3 kilo (alırdık)...Biber 120 lira. Temmuz’da 120 lira biber olur mu.”

“50 lira patates, soğan. Emekliyim; ne yapacağım ben, nasıl alacağım? 1 kilo ondan, 1 kilo ondan 100 lira ediyor ikisi.”

“Nerede rahat alıyorsun. Nasıl alacan? Şu anda hiçbir şeyi alamıyoruz.”