AİHM'den kritik Azerbaycan kararı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Çarşamba günü tarihi bir karara imza atarak, kendisi tarafından alınan kararı uygulamayan bir devletin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni (AİHS) ihlal ettiğine hükmetti. AİHM kararının kaynağında Azerbaycan’da rejime muhalif yazılarıyla tanınan Ilgar Mammadov tarafından Bakü’ye karşı Strasbourg Mahkemesi önünde açılmış davalar yatıyor. Blog haberciliği yapan Mammadov, Azerbaycan’ın İsmayıllı kentindeki gösterilerle ilgili haberleri nedeniyle Şubat 2013’te gözaltına alınmış ve “kamu düzenine aykırı davrandığı” gerekçesiyle Mart 2014’te 7 yıl kapalı hapis cezasına mahkum edilmişti.

Mammadov hakkındaki yargı süreci 2013’te AİHM gündemine taşındı. AİHM, 22 Mayıs 2014’te açıkladığı kararında, Mammadov’un özgürlük, emniyet ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiği sonucuna vardı. Ancak daha da önemlisi Mammadov’a yönelik yargı sürecinin “siyasi nedenlerden kaynaklandığına” hükmetti. Amacın “Mammadov’u susturmak veya hükümeti eleştirdiği için cezalandırmak” olduğunu söyledi.

AİHM kararlarının uygulanışını denetleyen Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Mammadov dosyasını Aralık 2014’ten itibaren incelemeye aldı. Karara uyması için Bakü’ye defalarca çağrıda bulundu, ara kararlar verdi. AİHM kararı gereği Mammadov’un “koşulsuz serbest bırakılmasını” istedi. Bakü yönetiminin bu çağrı ve kararlara vurdumduymaz kalması üzerine Ekim 2017’de bir ilke imza attı ve Mammadov kararındaki hükümleri yerine getirmediği için Azerbaycan’ı AİHM’e şikayet edeceğini bildirdi.

Bakanlar Komitesi, AİHS’de 2010 yılında yapılan değişiklik ile AİHM kararlarını yerine getirmemekte ısrar eden bir devleti AİHM’ye şikayet edebiliyor. Bu yeni şikayet sistemi kararları yerine getirmeyen devletler üzerinde hukuki olduğu kada