Türkiye-İran ticaretinde yaptırım endişesi

ABD yönetimi tarafından 5 Kasım Pazartesi günü devreye sokulan ve İran'ın özellikle petrol-petrokimya endüstrisini hedef alan yaptırımlardan 6 ay boyunca muaf tutulan 8 ülkeden biri olan Türkiye’de iş dünyası, muafiyet kararına rağmen İran ile ticaretin ağır darbe yiyeceği endişesi yaşıyor. DW Türkçe’ye konuşan iş insanları, iki ülke arasındaki ticaretin son 5 yılda 21 milyar dolardan 10 milyar dolar seviyesine gerilediğine işaret ederek ticaretin yaptırımlardan etkilenmemesi için Türkiye’ye uygulanan muafiyetin uzatılması gerektiği görüşünde. 

İran ile 1996 yılında 1 milyar dolar seviyesinde olan dış ticaret hacmi özellikle AKP döneminde hızla yükselişe geçti ve 2012 yılında yaklaşık 22 milyar dolara ulaştı. Özellikle İran’dan yapılan enerji ithalatına karşılık yapılan altın ihracatı ile çokça gündeme gelen İran ile dış ticaret dengesi, 2016 yılına kadar Türkiye aleyhine bir seyir izledi. TÜİK verilerine göre 2016 yılında İran’dan yapılan 4,7 milyar dolarlık ithalata karşılık 5 milyar dolarlık ihracat yapıldı ve ilk kez yaklaşık 300 milyon dolarlık ticaret fazlası elde edildi. Ancak 2017’de dış ticaret dengesi yeniden İran lehine bozuldu ve toplamda 10 milyar doları aşan karşılıklı ticarette 4 milyar doları aşan açık verildi.

Yalnızca enerji ithalatında değil, Türkiye’nin İran’a yaptığı ihracatta da gerileme tehlikesi var.ABD yaptırımlarının başlamasından sonra mevcut ticaretin daha da düşeceği tahminleri yapılıyor. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türk-İran İş Konseyi Başkanı Ümit Kiler, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada Türkiye’nin İran yaptırımlarından geçici olarak muaf tutulmasını “Ehven-i Şer, yani kötünün iyisi” sözleri ile değerlendiriyor.

İş dünyası olarak Türkiye’nin yaptırımlardan muaf tutulmasının 6 ayla sınırlı kalmayacağına inandıklarını kaydeden Ümit Kiler, “Çünkü