AfD yükseliyor, Almanya kapatmayı tartışıyor: 'Anayas'ya aykırı, kapatılır'

Uzmanların uzun süredir üzerinde çalıştığı ve sonuçları bugün kamuoyuyla paylaşılan bilirkişi raporu, Almanya'da aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin kapatılması tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Rapor, AfD'nin anketlere göre ülke genelinde en güçlü siyasî parti konumunu pekiştirdiği bir döneme denk geldi.

Berlin merkezli Özgürlük Hakları Derneği'nin (GFF) raporuna göre, AfD, kullandığı ırkçı kavramlar ve siyasi rakipleri yıldırma yoluyla anayasayı ihlal ediyor.

Perşembe günü Berlin'de kamuoyuyla paylaşılan rapor, partinin anayasaya aykırı olduğunu ve kapatma koşullarını karşıladığı tespitinde bulundu. Bulgular, parti hakkında Anayasa Mahkemesi'nde kapatma davası açılmasını savunanların elini güçlendiriyor.

DW Türkçe'nin haberinde yer alan rapora göre AfD, demokrasi ilkesini ve insan onurunu çiğniyor. Raporu hazırlayanlardan Bijan Moini, bu değerlendirmeyi partinin "ırkçı temelli siyasi anlayışına" ve "etnik-kültürel halk tanımına" dayandırdı. AfD'nin "farklı insan sınıfları" tanımladığını ve özellikle göç geçmişi olan kişileri aşağıladığını vurgulayan Moini, ayrıca partinin siyasi rakiplerini bastırmayı hedeflediğini, bunun ise demokrasi ilkesini ihlal ettiğini belirtti. Buna örnek olarak iktidara gelmeleri hâlinde diğer partilerin politikacılarını yargılamayı açıkça dile getirmelerini gösteren Moini, AfD'nin bu tavrıyla farklı düşünenleri sindirmek istediğini söyledi.

Kapatma davası "muhtemelen" başarıya ulaşır

Raporun son bölümünde, AfD aleyhine açılacak bir kapatma davasının "muhtemelen başarıyla" sonuçlanacağı ifade ediliyor. GFF Yönetim Kurulu üyesi Dana-Sophia Valentiner, derneğin olası bir kapatma başvurusuna ilişkin tutum almadığını açıklarken, raporun "siyaset ve toplum tarafından ciddiye alınmasını" dilediğini söyledi.

Perşembe günü çok sayıda tanınmış isim kapatma davası açılması çağrısında bulundu. CDU'lu Federal Meclis üyesi Elisabeth Winkelmeier-Becker, nihai değerlendirmenin  Anayasa Mahkemesi'ne ait olduğunu hatırlatarak "Mahkemenin bu incelemeyi yapabilmesi için gerekli zemini oluşturmaya her türlü gerekçemiz mevcut" dedi. Bunun AfD seçmenleri ve sempatizanlarının çıkarına da olduğunu vurgulayan Winkelmeier-Becker, "Bu partiyi desteklemekle neye bulaştıklarını bilmeleri gerekiyor" diye ekledi.

SPD'li Wegge: Dava "en kısa sürede" başlatılmalı

SPD'li milletvekili Carmen Wegge, AfD'nin kapatılması ile ilgili olarak federal düzeyde ve eyalet düzeyinde ortak bir çalışma grubu kurulması çağrısında bulundu. Wegge, "Anayasa Mahkemesi'ne sağlam ve gerekçeli bir başvuruyla en kısa sürede gidebilmek için gerekli ön çalışmaların yapılması" gerektiğini vurguladı. Yeşiller'den Till Steffen ise, kapatma davasının "derhal" başlatılmasını savunurken, Sol Parti'den Clara Bünger ve SSW'den Stefan Seidler de benzer görüşleri dile getirdi.

Amadeu Antonio Vakfı Başkanı Timo Reinfrank da, kapatma davası talep etmekle birlikte bunun "tek başına yeterli bir yanıt olamayacağını" vurguladı. Reinfrank, "Demokrasiyi korumak isteyenler aşırı sağla şimdi mücadele etmeli. Parlamentolarda, kurumlarda, okullarda ve sivil toplumla birlikte" diye konuştu.

Sınıflandırmanın ardından alevlenen tartışma

Parti hakkındaki kapatma başvurusu, Eyalet Temsilcileri Meclisi (Bundesrat), Federal Meclis (Bundestag) veya federal hükümet tarafından yapılabiliyor. Açılacak olası bir dava, Anayasa Mahkemesi'nde görülüyor ve davanın sonuçlanması muhtemelen birkaç yıl alıyor.

Bu tür bir adım en son 2025 yılının ilk yarısında yoğun biçimde tartışılmıştı. O dönemde iç istihbarat teşkilatı Anayasayı Koruma Dairesi (BfV), kendi hazırladığı rapora dayanarak AfD'yi "kesin aşırı sağcı yapılanma" olarak sınıflandırmıştı. AfD'nin hukuki itirazı üzerine Köln İdare Mahkemesi bu sınıflandırmayı ihtiyati tedbir kapsamında geçici olarak askıya almıştı. Esas dava ise hâlâ sürmekte.

AfD açık ara birinci parti

Yapılan son seçim anketine göre AfD, yüzde 27'lik oy oranıyla iktidardaki Hristiyan Birlik partilerinin (CDU, CSU) önünde seyretmeyi sürdürüyor. CDUve CSU bir önceki haftaya kıyasla bir puan artışla yüzde 22'ye yükseldi.

RTL Deutschland adına Forsa araştırma şirketinin gerçekleştirdiği temsili ankete göre, diğer partilerin oy oranları önceki haftaya kıyasla değişmedi. Sosyal Demokrat Parti (SPD) yüzde 12, Yeşiller 15, Sol Parti ise yüzde 11 düzeyinde kaldı. Ankete katılanların dörtte biri oy kullanmak istemediğini ya da henüz kararsız olduğunu ifade etti.

Almanya'da bir sonraki parlamento seçiminin 2029 yılında yapılması planlanıyor.