AKPM panelinden Türkiye’ye sert uyarı: “AİHM kararları uygulanmazsa yaptırımlar kaçınılmaz olabilir”

Bu hafta Strazburg’da gerçekleşen AKPM yaz oturumunda, Türkiye’nin AİHM kararlarını uygulamaması, kararların uygulanmasında AKPM’nin ve sivil toplumun oynayabileceği rol üzerine bir panel düzenlendi. Arrested Lawyers, Human Rights Solidarity ve İngiliz vekil Sir Christopher Chope tarafından organize edilen panelin moderatörlüğünü avukat Coşkun Yorulmaz yaptı.

Panelde söz alan İngiliz milletvekili Sir Christopher Chope, Türkiye’nin AİHM kararlarına uymamasının yalnızca Türkiye’nin sorunu olmadığını, Avrupa Konseyi sisteminin kendi otoritesini zedelediğini söyledi. Chope, “Türkiye ya yükümlülüklerini yerine getirmeli ya da sonuçlarına katlanmalı” diyerek, Türkiye’nin Avrupa Konseyi’nden ihracına işaret etti. Ancak vekil, Türkiye’nin NATO’daki rolü gibi jeopolitik endişeler nedeniyle üye ülkelerin bu yola başvurmakta tereddüt ettiğini belirtti.

“Avrupa sistemi suskun kalmamalı”

Panelin ardından Turkish Minute’tan Bünyamin Tekin‘e konuşan Chope, amacın Türk vatandaşlarının mahkemeye erişimini kaybetmesini sağlamak olmadığını, ancak kararları uygulamayı reddetmenin ciddi sonuçları olması gerektiğini vurguladı. İngiliz vekil, “Avrupa’nın yapmaması gereken şey hareketsiz kalmak; çünkü hareketsizlik, Avrupa insan hakları sisteminin ciddiyeti hakkında yanlış bir mesaj verir” dedi.

Panelde konuşan Kıbrıslı AKPM üyesi Constantinos Efstathiou ise Türkiye hükümetinin AİHM kararlarını uygulama konusundaki başarılı olduğu iddiasına karşı çıkarak, asıl ölçütün tekrarlayan davaların tazminatla kapatılması değil, yapısal sorunlara işaret eden öncü kararların uygulanması olduğunu söyledi. 2025 AKPM raporunda, Türkiye’nin 2024 sonu itibarıyla uygulanmayı bekleyen 137 öncü davayla Avrupa Konseyi üye ülkeleri arasında en yüksek sayıya sahip olduğu belirtiliyor.

“Hukuki araçlar var ama siyasi irade yok”

Avrupa Ceza Hukuku Baroları Birliği (ECBA) insan hakları sorumlusu avukat Alexis Anagnostakis, sorunun tek bir devletin hak ihlalleriyle sınırlı olmadığını, aynı zamanda Avrupa’nın AİHM kararlarını uygulama konusundaki başarısızlığını yansıttığını söyledi. Anagnostakis, “Avrupa sistemi hukuki araçlara sahip ancak siyasi iradeden yoksun. Bunun bedelini cezaevlerindeki insanlar ödüyor” dedi.

Efstathiou panel sonrası yaptığı açıklamada, Magnitsky tipi yaptırımlara giden en kısa yolun, hazırlanan önerinin AKPM oturumunda kabul edilmesi ve ardından Avrupa Konseyi sürecinde hızla ilerletilmesi olduğunu belirtti. Yaptırımların sembolik isimlerle sınırlı olmaması ve ihlallere karışan herkesi kapsaması gerektiğini vurgulayan Efstathiou, “Kayyımlardan bakanlara, hakimlerden savcılara kadar herkes hedef alınabilir” dedi.