Almanya'da yeni dönem: Saksonya-Anhalt eyaletinde zafer AfD'nin, Merz'e büyük darbe

Almanya'da Saksonya-Anhalt eyalet meclisi seçiminde aşırı sağcı Almanya için Alternatif Partisi oyların yüzde 44,5'ini alarak birinci çıktı.

1,7 milyon seçmenin oy kullanma hakkının olduğu eyalette yerel saatle 18.00’de oy verme işlemi sona erdi.

Alman Birinci Televizyonu ARD'nin açıkladığı ilk sandık çıkış anketine göre AfD, 5 yıl önce yapılan seçimlere göre oy oranını 23,7 puan artırdı ve yüzde 44,5 ile birinci çıktı.

2021 seçimlerinde yüzde 20,8 oy alan AfD, Saksonya-Anhalt’ta 2016’dan bu yana eyalet meclisinde bulunuyor.

Bu sonuç 2. Dünya Savaşı sonrasında Almanya’da aşırı sağ bir partinin ilk kez bir eyalette hükümet ortağı olabilmesi anlamına geliyor.

AfD'nin eyalette koalisyon ortağı olarak iktidara gelecek olması sadece bir eyalet seçim zaferi değil, 1949’dan bu yana Almanya’da oluşan siyasi düzen açısından tarihsel bir kırılmaya işaret ediyor.

Ancak diğer partiler AfD ile ortak bir hükümet kurmayı planlamıyor.

Hristiyan Demokrat Birlik Partisi (CDU) 2021 yılına göre 18,6 puan kaybederek yüzde 18,5 oy ile ikinci parti oldu.

Sol Parti de son seçime göre oy oranında 1,5 puan azalma yaşayarak yüzde 9,5 ile üçüncü, Yeşiller yüzde 9 ile sandıktan dördüncü parti çıktı.

Bir önceki seçime göre 0,4 puan oy kaybeden Sosyal Demokrat Parti (SPD) yüzde 8 ile beşinci parti oldu.

Sosyal Adalet ve Ekonomik Anlayış İttifakı da (BSW) yüzde 5 oy alarak meclise katılmaya hak kazandı.

Hür Demokrat Parti (FDP) 4,4 puan kaybederek yüzde 2 oy aldı ve barajı geçemedi.

Kesin seçim sonuçlarının bu gece ya da yarın açıklanması bekleniyor.

AfD'yi zafere taşıyan Ulrich Siegmund kim?

Parfüm satıcılığından AfD'nin yükselen yıldızına dönüşen Ulrich Siegmund, seçim başarısıyla öne çıkarken aşırı sağ tartışmalarının da odağında.

Saksonya-Anhaltnüfusu yalnızca iki milyon civarında olan küçük bir eyalet. Ekonomik gücü ve ortalama yaşam süresi de Almanya'nın 16 eyaleti arasında en düşük seviyede olanı. Küçük olsa da bu eyaletteki seçimlerden çıkan sonuçlar yaklaşık 84 milyon nüfuslu Almanya açısından büyük önem taşıyor.   

Almanya'da ilk kez bir eyalette başbakanlık koltuğuna kısmen aşırı sağcı olarak değerlendiren AfD'li (Almanya için Alternatif) bir siyasetçi oturabilir. Bu yapılacak seçim sonuçlarının netleşmesinden ve muhtemel koalisyon görüşmelerinden sonra belli olacak.

Peki AfD böyle bir başarıyı nasıl yakalayabilirdi? 

Saksonya-Anhalt'taki başarının arkasında AfD'nin başbakan adayı Ulrich Siegmund büyük rol oynadı. Seçim kampanyası boyunca kendini ulaşılabilir bir politikacı olarak sunan Siegmund, taraftarlarıyla selfie çekti, onlarla sık sık bir araya geldi ve tüm bunları yaparken de Tiktok'tan yüz binlerce kişiye ulaştı. 

Siegmund, küçük kentlerde bile meydanları doldurdu ve etrafını kamera ekipleri sardı. Kanada televizyonu, Danimarka televizyonu, İsviçre yayın kuruluşu, BBC, Economist ve Almanya'nın dört bir yanından onlarca muhabir onu takip etti. 

Ve herkes aynı sorunun peşindeydi: Ulrich Siegmund kim?

Parfüm satıcılığından AfD yıldızlığına 

Parfüm satıcılığından kısmen sağcı aşırılıkçı AfD'nın yıldızına dönüşen Ulrich Siegmund, partinin en ünlü yüzlerinden biri olarak kabul ediliyor. Genç ve dinamik bir görüntü veren Siegmund, 36 yaşında siyasetçi. İnce yapılı, bakımlı ve henüz yıpranmamış bir yüz. Sürekli gülümseyen ve neşeli görünen Siegmund, tam bir "sunnyboy" profili çiziyor. Yani sempatik, güler yüzlü genç siyasetçi modelinin vücut bulmuş hali.

İşletme eğitimi alan ve geçmişte oda kokuları satan bir firmaya sahip olan Siegmund'un siyasetle ilişkisi ise erken yaşlarda başlıyor. 19 yaşında muhafazakâr Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) üyesi olan Siegmund, 2014 yılında ise AfD'ye katılıyor. 

2016 yılında Saksonya-Anhalt eyalet parlamentosuna seçilen Siegmund, 2022'den beridir de Oliver Kirchner ile birlikte AfD parlamento grubunun eş başkanlığını yürütüyor. 

2023 yılında ise Saksonya-Anhalt Anayasa Koruma Dairesi, AfD'nin eyalet teşkilatını kesinleşmiş sağcı aşırılıkçı bir örgüt olarak sınıflandırdı. 

Sosyal medya videoları ve halka yakın tavırlarıyla AfD'nin politikalarını tanıtan Ulrich Siegmund göç konusundaki radikal görüşleriyle de tartışmalara ve eleştirilere yol açıyor.

"Parlak pazarlama" taktiğinin arkasında yatanlar

AfD'nin 100 günlük acil eylem programı da Siegmund'un neşeli seçim kampanyası görüntüsünden çok farklı: Sert ve radikal.

"İlk dakikadan itibaren sınır dışı" seçmenlere verilen en önemli vaat. Demokrasi alanında çalışan derneklere verilen tüm fonların kesilmesi, mültecilere çalışma zorunluluğu getirilmesi, toplumsal çeşitlilik yerine Alman vatanseverliğinin öne çıkarılması da programda yer alıyor. Bir eyalet hükümetinin vadedilen bütün bu değişiklikleri gerçekleştirecek yetkilere sahip olup olmadığı konusunda ise ciddi kuşkular var.

Siegmund da seçim mitinglerindeki konuşmalarında sık sık Almanya'da geçmişte kalan dönemlere geri dönmekten söz etti. Almanya'nın henüz kendini bir göçmen ülkesi olarak görmediği, nükleer santrallerin rüzgar türbinleri yerine elektrik ürettiği ve LGBTQ+ haklarının kimseyi ilgilendirmediği bir dönemden. 

Siegmund, AfD'nin Ocak 2024'te ortaya çıkan gizli toplantısının katılımcıları arasında olduğu da iddia edilmişti. Alman medyasında çıkan haberlere göre AfD'nin önde gelen bazı isimleri, iş insanlarının da katıldığı Potsdam kentindeki gizli bir toplantıda göçmenleri kitleler halinde geri göndermeyi tartışmış ve Siegmund da bunu kendi eyaletinde uygulama sözü vermişti. 

Yasaklı örgüt üyeleri parlamento grubunda

Ulrich Siegmund'un partisine kazandırdığı "temiz ve düzgün" imaja ilişkin başka kuşkular var. 

Bunlardan bir diğeri de AfD'deki kayırmacılık suçlamaları. Partinin çok sayıda eyalet ve federal milletvekilinin, yakınlarına ve arkadaşlarına başka AfD milletvekillerinin yanında iyi ücretli işler ayarladığı öne sürülüyor. Ulrich Siegmund da babasını bu şekilde bir işe yerleştirmişti. Bu yasa dışı değil. Ancak kendisini sürekli sıradan insanların partisi olarak tanıtan AfD içinde bile hoş karşılanmadı.

Bir de Ulrich Siegmund'un çevresindeki tartışmalı isimler var. Welt gazetesinin haberine göre AfD'nin Saksonya Anhalt Eyalet Parlamento Grubu'nda yasaklı Neonazi örgütü "Heimattreue Deutsche Jugend" (Vatanına Sadık Alman Gençliği) adlı oluşumun dört eski üyesi istihdam ediliyor. Bu örgüt, Adolf Hitler dönemindeki Nasyonal Sosyalizmi kendisine örnek alıyor ve İkinci Dünya Savaşı sırasında altı milyon Yahudi'nin, ayrıca yüz binlerce Sinti ve Roman'ın öldürülmesine yol açan ırk öğretisini benimsiyor.

Bu nedenle Federal İdare Mahkemesi bu örgütün yasaklanmasını onaylamıştı.

Ulrich Siegmund seçim etkinliklerinde de Neonazi sembolleri ve aşırı sağcı çevrelerden gelen destekçilerle arasına mesafe koymadı. DW'nin takip ettiği bir seçim kampanyası sırasında da Siegmund, bu çevrelere özgü kıyafetler giyen ya da Neonazilerin dünya çapında kullandığı tanınma işaretlerinden "Kara Güneş" gibi sembollerini dövme olarak taşıyan erkeklerle kol kola görüldü.

AfD ne kadar ileri gidilebilir?

Peki bütün bunlar eyalet seçimlerinden sonra AfD'nin iktidara gelmesi halinde ne anlama gelir?

"Miteinander in Magdeburg" (Magdeburg'ta Birlikte) adlı sivil toplum örgütünden David Begrich, DW'ye yaptığı değerlendirmede "AfD iktidara gelirse Saksonya-Anhalt'ı bir test laboratuvarına dönüştüreceğine dair çok açık işaretler var" diyor.

Begrich, "Bir eyalette demokratik kültürün yazılı kurallarını, ama belki daha da önemlisi yazılı olmayan kurallarını devre dışı bırakmak konusunda ne kadar ileri gidilebilir?" sorusunun gündeme geldiğine de dikkat çekiyor. 

Bu nedenle kiliseler, sendikalar, dernekler, siyasi partiler ve sivil toplumun geniş kesimleri yaklaşan seçimlerde AfD'nin ve başbakan adayı Ulrich Siegmund'un başarısına karşı uyarıyor. David Begrich de bunlar arasında:

"Elbette özellikle azınlıklara mensup olanlar ya da AfD'nin dünya görüşüne, siyasi ve ideolojik anlayışına uymayanlar açısından durum zorlaşacak. Toplumsal iklim, liberal bir hoşgörü ortamından otoriter bir yapılanmaya doğru kayacaktır. Toplumun liberal açıklığına nefes almak kadar ihtiyaç duyan insanlar açısından bu bir sorun."

Ancak seçimler öncesinde AfD'yi eleştirenleri en fazla kaygılandıran başka bir nokta var: Onlara göre bu seçimler, AfD'nin asıl büyük hedefinin yalnızca ilk adımı. Bu hedef ise Almanya'nın tamamında iktidara gelmek. Hem de tek başına.