Erdoğan’dan peş peşe mesajlar: Aliyev’e “Aziz kardeşim” mektubu

Türkiye ile Azerbaycan arasında haftalardır süren diplomatik gerilimin ardından AKP'li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'e yönelik açıklamaları dikkat çekiyor. Erdoğan, Azerbaycan'ın 8 Kasım Zafer Günü'nün altıncı yıl dönümü dolayısıyla gönderdiği ve 7 Kasım'da Azerbaycan Cumhurbaşkanlığınca yayımlanan mektubuna “Sayın Cumhurbaşkanı, aziz kardeşim” sözleriyle başladı.

Erdoğan, mektubunda iki ülke arasındaki ilişkilerin Şuşa Beyannamesi'yle güçlendiğini belirterek, “Bir millet, iki devlet” anlayışı çerçevesinde yakın iş birliğinin sürdürüleceğini vurguladı.

Ancak mektubun zamanlaması dikkat çekti. Azerbaycan'da okullardaki başörtüsü uygulamaları nedeniyle başlayan tartışmanın ardından Ankara ile Bakü arasında diplomatik sorunlar yaşanmış, Azerbaycan yönetimi Türkiye'den bazı siyasetçilerin açıklamalarını iç işlerine müdahale olarak değerlendirmişti.

Saral görevden ayrıldı, Aliyev zirveye katılmadı

Krizin en dikkat çekici gelişmelerinden biri, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral'ın görevinden ayrılması oldu.

Bakü yönetiminin Saral'ın görevden alınmasını istediği iddiaları gündeme gelirken Saral, 26 Ekim'de görevinden ayrıldığını duyurdu. Daha sonra ayrılmasını Erdoğan'ın istediğini doğruladı. Azerbaycan'dan özür dilemeyeceğini de söyledi.

Bu gelişmenin ardından Aliyev, Erdoğan'ın davetine rağmen 29-30 Ekim'de Ankara'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'ne katılmadı. Azerbaycan'ı Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov temsil etti.

Erdoğan, zirvede Türk dünyasının birlikteliğini vurgulayarak “Aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur” dedi. Bu sözler, Aliyev'in yokluğuna dolaylı mesaj olarak yorumlandı.

Uçaktan mesaj, ardından ziyaret açıklaması

Erdoğan, 2 Kasım'da Güney Kore ziyareti için Azerbaycan hava sahasından geçerken Aliyev'e özel bir mesaj gönderdi. Pilot telsizi aracılığıyla iletilen mesajda iki ülke arasındaki müttefiklik ilişkilerinin güçlenerek devam edeceğine inandığını belirtti ve Azerbaycan'ın Zafer Günü'nü kutladı.

Bunu 5 Kasım'daki ziyaret açıklaması izledi. Erdoğan, Güney Kore dönüşünde gazetecilere yaptığı değerlendirmede, olağanüstü bir durum yaşanmaması halinde 8 Kasım'da Azerbaycan'a gitmeyi planladığını söyledi.

Ankara-Bakü ilişkilerinin ortak tarih ve kültüre dayandığını belirten Erdoğan, ziyaretin iki ülke arasındaki sorunların aşılması açısından yeni adımlara imkân sağlayabileceğini ifade etti.

Ticari ilişkiler de gündemde: İki liderin aileleri aynı projede

Ankara-Bakü geriliminde dikkat çeken bir başka konu ise iki ülke arasındaki siyasi ilişkilerin yanı sıra Erdoğan ve Aliyev ailelerinin bağlantılı olduğu ticari ortaklıklar.

Eurasianet'in 2022 yılında ticaret sicili kayıtlarına dayanarak yayımladığı araştırmaya göre, Karabağ'da yaklaşık 100 milyon dolarlık yatırımla kurulan Dost Agropark projesinde iki liderin aileleriyle bağlantılı şirketler ortaklık yaptı.

Projenin Türkiye tarafında, Erdoğan'ın yeğeniyle evli olan Abdulkadir Karagöz'ün sahibi olduğu Dost Ziraat, Azerbaycan tarafında ise Aliyev'in eşi Mehriban Aliyeva'nın ailesiyle bağlantılı Paşa Holding bünyesindeki Paşa Investments yer aldı.

Aynı araştırmada, Erdoğan'ın iki yeğeninin geçmişte Dost Ziraat'ta hissedar olduğu, ancak 2020 itibarıyla ortaklıktan ayrıldıkları belirtildi. Karabağ'ın yeniden inşasında iktidara yakınlığıyla bilinen Türk şirketlerinin önemli sözleşmeler aldığı da aktarıldı.

Nordic Monitor'ün 27 Ekim 2026 tarihli araştırmasında ise Erdoğan'ın yakınlarının Azerbaycan bağlantılı denizcilik faaliyetleri, damadı Selçuk Bayraktar'ın şirketi Baykar'ın savunma sanayisi anlaşmaları ve Karabağ'daki altyapı projeleri yeniden gündeme getirildi.

Bu ticari bağlantılar, iki lider arasındaki ilişkilerin yalnızca diplomatik ve stratejik çıkarlarla sınırlı olup olmadığı sorusunu gündeme taşıyor.

Erdoğan'dan dikkat çeken açıklama: Bakanları ve istihbarat başkanını göndermiş

Erdoğan'ın 5 Kasım'daki açıklaması, Ankara'nın ilişkileri düzeltmek için yürüttüğü temasların kapsamını da ortaya koydu.

AKP'li Cumhurbaşkanı Erdoğan, Aliyev ile telefon görüşmeleri yaptığını, dışişleri ve istihbarat başkanlarını Azerbaycan'a gönderdiğini, ayrıca iki liderin eşleri arasında da görüşmeler gerçekleştirildiğini açıkladı.