İran sokakları savaş yeri gibi: Protestolarda can kaybı 4 bin 29'a yükseldi

İran’da aylardır süregelen ekonomik hoşnutsuzluğun toplumsal bir patlamaya dönüşmesiyle sokaklarda kan dökülmeye devam ediyor. İnsan hakları kuruluşlarının verilerine göre, güvenlik güçlerinin müdahaleleri ve tırmanan gerilim sonucunda can kaybı ve gözaltı sayıları kritik seviyelere ulaştı.

ŞİDDET SARMALI: CAN KAYBINDA KORKUTAN ARTIŞ

Karar'da yer alan habere göre İran’daki saha kaynaklarından veri toplayan HRANA, son 24 saat içinde şiddet olaylarının ivme kazandığını raporladı. Ajansın verilerine göre:

Dün 3 bin 919 olarak açıklanan can kaybı, bugün itibarıyla 4 bin 29’a yükseldi. Hayatını kaybedenler arasında 180 güvenlik görevlisinin de bulunduğu belirtiliyor.

Protestoların başlangıcından bu yana gözaltına alınanların sayısı 26 bin 15 kişiye ulaştı.

KRİZİN ODAK NOKTASI: MUTFAKTAKİ YANGIN VE ENFLASYON

Gösteriler, başlangıçta yakıt fiyatlarındaki artış ve temel gıda maddelerine erişim zorluğu nedeniyle yerel ölçekte başlasa da kısa sürede rejim karşıtı sloganların yükseldiği ulusal bir harekete dönüştü. Tahran yönetimi, olayları "dış güçlerin provokasyonu" olarak nitelendirirken; uluslararası gözlemciler, İran halkının kronikleşen yüksek enflasyon ve yolsuzluk iddiaları karşısında sabrının tükendiğine dikkat çekiyor.

ULUSLARARASI TEPKİLER VE İNSAN HAKLARI ENDİŞESİ

Gözaltına alınan binlerce kişinin akıbeti, Birleşmiş Milletler ve uluslararası af örgütlerini de harekete geçirdi. HRANA, cezaevlerindeki doluluk oranının kapasiteyi aştığını ve yargılama süreçlerinin şeffaflıktan uzak olduğunu vurguluyor.

NE OLMUŞTU?

İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, birçok kente yayılmıştı.

İran'ın başkenti Tahran'da 8 Ocak'ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonrasında ülke yönetimi, internet erişimini engellemişti. Son günlerde ise internet erişiminin kısmen ve sınırlı şekilde yeniden sağlandığı bildiriliyor.

İran’da gösteriler sönümlenmiş olsa da ABD’nin Virginia eyaleti merkezli HRANA, daha fazla vakayı doğruladığını öne sürerek ölü ve gözaltı sayılarını güncellemeye devam ediyor. İranlı yetkililer ise gösterilerde çıkan olaylarda ölen ya da yaralananların toplam sayısına ilişkin şu ana kadar açıklama yapmazken 3 bin 700'den fazla güvenlik görevlisinin yaralandığını ve terör örgütlerine mensup olduğu öne sürülen veya olayları provoke eden 3 bin kişinin gözaltına alındığını duyurmuştu.

İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ise 17 Ocak'ta yaptığı açıklamada, gösteriler sırasında "İsrail ve ABD ile bağlantılı kişilerin büyük hasara yol açtığını ve birkaç bin insanı öldürdüğünü" söylemişti.