İran'ın 'sivrisinek filosu': Sürat tekneleri Hürmüz Boğazı'nda ABD'ye nasıl meydan okuyor?

BBC Türkçe’den aktarılan habere göre, Batılı bazı askeri uzmanların "sivrisinek filosu" olarak adlandırdığı bu küçük ve hızlı tekneler, küresel enerji sevkiyatının şah damarı olan Hürmüz Boğazı’nda ABD ve müttefiklerine karşı hâlâ oldukça etkili bir güç olarak meydan okumaya devam ediyor.

Tahran yönetimi, aylardır dünyanın en kritik deniz ticaret yollarından birinde ciddi aksamalara yol açan bu filoyla küresel ekonomiyi baskı altına alarak Washington’ı İran’la savaşı sona erdirmeye zorlamayı hedefliyor.

Denizde Gerilla Savaşı: 'Sivrisinek Filosu' Nedir?

İran’ın küçük ve hızlı saldırı teknelerinden oluşan bu filonun kökleri, 1980’lerdeki İran-Irak Savaşı sırasında yaşanan ve ABD’nin de dahil olduğu "Tanker Savaşı" dönemine dayanıyor. O dönem geleneksel deniz filosunda ağır kayıplar veren İran, kendisinden teknolojik ve askeri açıdan üstün donanmalara karşı koyabilmek için asimetrik bir savaş doktrini geliştirdi.

Bu yaklaşım sadece sürat teknelerinden oluşmuyor; füzeler, insansız hava araçları (İHA), deniz mayınları, kıyı füze rampaları ve bölgedeki vekil güçlerin saldırılarıyla bir bütün olarak işletiliyor.

Nükleer İran'a Karşı İttifak bünyesinde kıdemli danışman olan ve Tennessee Üniversitesi'nde görev yapan Doç. Dr. Saeid Golkar, Devrim Muhafızları tarafından yönetilen bu filonun konvansiyonel deniz savaşları için değil; "taciz etmek, sürü halinde saldırılar düzenlemek, karışıklık yaratmak ve düzen bozmak" amacıyla tasarlandığını belirtiyor. Golkar'a göre İran, ABD'yi klasik bir deniz savaşında yenemeyeceğinin farkında ve bu yüzden vur-kaç taktikleriyle şirketlerin güvenlik risklerini ve sigorta maliyetlerini artırmayı amaçlıyor.

Düşük Maliyet, Yüksek Tehdit

Washington merkezli düşünce kuruluşu Hudson Enstitüsü'nde kıdemli araştırmacı olarak görev yapan Can Kasapoğlu ise yakın zamanda yayımladığı raporda, bu teknelerin en büyük avantajının düşük maliyetli ve kolay ikame edilebilir olması olduğunu vurguluyor.

Kasapoğlu’na göre bu durum, İran’ın "nispeten düşük maliyetle ticari ve askeri gemileri tehdit ederken, rakiplerini yüksek değerli askeri varlıklarını ve küresel deniz ekonomisini riske atmaya zorlamasını" sağlıyor.

Filonun Öne Çıkan Taktikleri ve Özellikleri:

Radara Yakalanmama: Tekneler su seviyesine çok yakın hareket ettiği için radarlar tarafından ancak çok yaklaştıklarında tespit edilebiliyor. Bu da müttefiklerin sürekli ve pahalı havadan gözetleme (İHA, helikopter, uçak) yapmasını zorunlu kılıyor.

Sürü Saldırıları: Makineli tüfekler, roketler veya gemisavar füzelerle donatılmış onlarca sürat teknesi, ticari gemilerin üzerine farklı yönlerden sürü halinde gönderiliyor.

Sır Gibi Saklanan Büyüklük: Teknelerin önemli bir kısmı İran'ın güney kıyılarındaki mağaralarda, koylarda ve yer altı tünellerinde gizleniyor. Uzmanlar filonun 500 ila 1000 arasında sürat teknesinden oluştuğunu tahmin ediyor.

Küresel Ticaret Felç Oldu: Trafik %90 Düştü

İran’ın bu asimetrik stratejisi, küresel piyasalarda şimdiden devasa bir ekonomik şoka yol açmış durumda. Bölgeden gelen son veriler krizin boyutunu gözler önüne seriyor:

Geçişler Dibe Vurdu: Gerçek zamanlı izleme platformu Hürmüz Boğazı Monitörü verilerine göre, normal dönemde günde ortalama 60 geminin geçtiği su yolundan şu anda günde sadece yaklaşık 10 gemi geçiş yapıyor.

İngiliz Donanması Doğruladı: Bölgeyi izleyen İngiliz Donanması ekibi, genel deniz trafiğinin savaş öncesi seviyelerin %90'dan fazla altında kaldığını bildiriyor.

Tarihin En Büyük Arz Şoku: Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol hacminin kesilmesi, analistler tarafından tarihin en büyük petrol arz şoklarından biri olarak yorumlanıyor ve petrol fiyatlarını rekor seviyelere yaklaştırıyor.

20 Bin Mürettebat Etkilendi: Birleşmiş Milletler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), ablukadan yaklaşık 1500 gemi ve 20 bin mürettebatın doğrudan etkilendiğini tahmin ediyor.

Gerilim Sürüyor: ABD Bandralı Gemi Vuruldu

8 Nisan’da ABD, İsrail ve İran arasında sağlanan kısa süreli ateşkes geçişlerde geçici bir hareketlilik yaratsa da, Washington’ın İran’a yönelik kendi karşı ablukasını uygulamaya koymasıyla bu toparlanma tersine döndü.

Boğaz'daki sıcak çatışma ortamı ise aynen devam ediyor. Geçtiğimiz hafta, İngiltere Denizcilik Ticaret Operasyonları Merkezi (UKMTO), Doha'nın 43 km kuzeydoğusunda bir ticari geminin "bilinmeyen bir cisim tarafından vurulduğunu" ve küçük çaplı bir yangın çıktığını duyurdu. İran'ın resmi Fars haber ajansı ise daha sonra vurulan bu gemisin ABD bandralı olduğunu rapor etti.

Uzmanlar, Pentagon'un milyarlarca dolarlık uçak gemileri ve fırkateynlerine karşı İran'ın ucuz ve feda edilebilir "sivrisinek filosu" ile yürüttüğü bu denizde gerilla savaşının, küresel ekonomiyi rehin tutmaya devam edeceğini öngörüyor.