Moskova-Kiev-Londra ekseninde yepyeni jeopolitik hesaplar: Amerikan ara seçimleri

ABD'de 3 Kasım'da gerçekleşen ara seçimlerde Demokratların Kongre'nin her iki kanadı olan Senato ve Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu ele geçirmesi ve Başkan Donald Trump'ın "topal ördek" konumuna düşmesi, Rusya-ABD ilişkilerinin daha geniş zamana bırakılması ve enerji anlaşması odaklı girişimlerin daha fazla sorgulanması manasına geliyor. Kremlin’in, Trump dönemindeki stratejik kazanımlarını diplomatik olarak tescilleme şansı azalmış oldu.

Rusya-Ukrayna savaşında Kiev'in en büyük savunucularından biri olan Birleşik Krallık, Trump yönetiminin Ukrayna'ya yardımları tamamen kesme riskine karşı endişeliydi. Kongre'deki bu yeni denge, Beyaz Saray'ın dış yardım bütçelerini tek taraflı olarak sıfırlamasını zorlaştıracak ve Londra'nın arzuladığı kolektif Batı desteğini daha sürdürülebilir kılacak gözüküyor.

İngiltere, Trump’ın "Önce Amerika" doktrini ve NATO’ya yönelik mesafeli tutumu nedeniyle Avrupa güvenliğinin geleceğinden de endişe duyuyordu. Kongre'nin Demokratların kontrolüne geçmesi, Londra için Washington'ın geleneksel ittifak politikalarına ve transatlantik bağlara geri dönmesi anlamına geliyor. 

Moskova, ABD’nin Rusya politikasının değişeceğini düşünüyor 

Rus medyasından Nezavisimaya Gazetesine göre, “Cumhuriyetçilerin Kongre'deki kontrolü kaybetmesi, Başkan Trump'ın Demokratlar tarafından başlatılacak çok sayıda soruşturma ve engelleme girişimiyle karşı karşıya kalmasına neden olacak, bu durum ise Trump'ın Rusya ile ilgili politika ve müzakere adımlarını hayata geçirmesini zorlaştıracak.”

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, “Demokrat Parti'nin Rusya'ya yönelik yaklaşımının geleneksel olarak olumsuz olduğunu; Rusya'nın Ukrayna konusundaki yaklaşımının ve genel dış politikasının diğer ülkelerdeki siyasi dengelerin değişmesine bağlı olmadığını, Devlet Başkanı'nın belirlediği doğrultuda çalışmaların süreceğini” kaydetti.

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, ara seçim sonuçlarının ardından yaptığı ilk açıklamada, bu yenilginin Donald Trump'ın Ukrayna'da barış çabalarını etkilememesini umduklarını belirtti. Moskova, Trump’ın geniş yürütme yetkilerini kullanarak barış süreçlerini hâlâ zorlayabileceğini düşünüyor. 

Siyaset bilimci ve strateji uzmanı Alexander Dugin, ABD Başkan yardımcısı JD Vanse’nin sosyal medya (X) üzerinden yaptığı uzun seçim analizini  değerlendirirken şu ifadeleri kullanıyor: “J.D. Vance'in paylaşımı samimi ve dürüst. En azından dikkat çekmeyi hak ediyor. Neokonlar ve Siyonistler tamamen kaybettiler. Ve size de kaybettirdiler. Aslında her şeyi mahvettiler. Artık hata yapmaya hakkınız kalmadı. Savaşları durdurun. Lobicileri dışarı atın. Önce içeriyi (evinizi) temizleyin… Epstein/Netanyahu faktörü, ilk MAGA planını baltaladı... “

Kiev’in beklentileri ve müzakerelerin seyrine etkisi

Kiev yönetimi, Trump yönetimiyle son dönemde yaşanan gerilimlerin ardından, seçim sonuçları etkisiyle Washington'un geleneksel Ukrayna politikasına dönmesini bekliyor. Demokratların Kongre'nin her iki kanadında çoğunluğu ele geçirmesi, hangi konuların ve yardımların oylanacağına karar verme yetkisini onlara kazandırmış oldu. Bu durum, Başkan Trump'ın askeri yardımları durduran veya Rusya'ya yönelik hamlelerini sınırlayan bir yasamayla Ukrayna'ya yeni yardımların onaylanmasının önünü açacak beklentisi var.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Alman ZDF kanalına verdiği röportajda, ABD'deki seçim sonuçlarının Kiev'e daha fazla yardım sağlanmasını beraberinde getireceğini umduğunu belirtti. Ukrayna, Washington'ın yeniden Kiev'e güçlü destek veren geleneksel politikasına dönmesini umut ediyor. Kongre'deki Demokrat çoğunluk, Ukrayna'ya finansman ve istihbarat paylaşımının sürmesi konusunda Trump üzerinde ciddi bir denetim mekanizması oluşturacaktır. Kiev’in yalnız kalma ve toprak kaybına zorlanma endişesi vardı. Şimdi biraz zaman kazanmış oldu. 10 Kasım'daki üçlü zirve öncesi masada eli nispeten daha güçlendi.

Londra Trump'ın NATO karşıtlığından memnun değildi

Londra ise Trump'ın NATO karşıtlığından memnun değildi, rahatlamış oldu. Ve transatlantik güvenlik mimarisinin korunacağına inanıyor. Bu açılardan, 10-11 Kasım’da Abu Dabi'de yapılması planlanan Rusya-Ukrayna barış müzakerelerini Trump yönetiminin elini zayıflatarak ve tarafların pazarlık stratejilerini kökten değiştirerek etkileyeceğini söylemek mümkün. Sandıktan çıkan bu sonuç, Trump’ın dış politika vizyonuna ağır bir darbe vururken Kiev ve Moskova'nın Abu Dabi’deki masaya tamamen yeni hesaplarla oturmasına neden olacaktır.

Kongre desteği olmayan bir Beyaz Saray'ın, barış anlaşmasının ardındaki finansal ve askeri taahhütleri tek başına yerine getiremeyeceğini hem Rusya hem Ukrayna çok iyi biliyor. Abu Dabi müzakerelerinde Trump’ın Ukrayna'yı toprak vermeye zorlama ihtimali bu sonuçla azaldı. Kiev artık toprak bütünlüğünü riske atacak ani kararlar almak yerine, Kongre’deki Demokrat çoğunluğun arkasında duracağını bilerek masada zamana oynayabilir ve daha katı bir tutum sergileyebilir. Yani 3 Kasım seçimleri, Abu Dabi müzakerelerinin Trump'ın istediği "hızlı ve emrivaki bir barış" şeklinde sonuçlanma ihtimalini ortadan kaldırdı. Kiev'e direnç ve zaman kazandırırken, Moskova'yı diplomatik bir acelecilik yerine askeri sahaya odaklanmaya itti.

Sonuç olarak, seçimler Trump’ı Beyaz Saray’da zayıflatırken, Londra'ya stratejik bir nefes aldırmış, Kiev'e müzakereler öncesi hayati bir koridor açmış ve Moskova'yı ise "fırsat penceresi kapanmadan" hızlı hareket etmeye zorlayan yeni bir uluslararası paradigma oluşturmuştur. Trump ile ilişkileri son dönemde enerji anlaşmaları baskısı ve liderlik değişimi talepleri yüzünden bozulan Volodimir Zelenski, Demokratların zaferiyle rahat bir nefes aldı. Ukrayna, Washington’ın yeniden Kiev’e güçlü silah ve para yardımı sağlayan geleneksel politikasına döneceğini umut ediyor. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, seçim sonuçlarının Rusya'nın Ukrayna politikasını etkilemeyeceğini ve çıkarlarının korunacağını açıklasa da, perde arkasında Trump yönetimiyle planlanan olası gizli yakıt ve yaptırım uzlaşmalarının riske girdiğinin farkında.