Trump'tan U‑dönüşü: Hürmüz ücreti iptal

ABD ile İran arasındaki çatışmalar, Ortadoğu'da hem deniz hem de hava taşımacılığını yeniden tehlikeye soktu.

Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA), tırmanan gerilim nedeniyle bugün havayolu şirketlerini bölgede gerçekleştirilecek uçuşlar konusunda uyardı.

EASA uyarısında, Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) hava sahasında ve Umman Körfezi suları üzerinde uçuş gerçekleştirilmesinden kaçınılmasını istedi, uyarının 29 Temmuz'a kadar geçerli olacağı kaydedildi.

Petrol fiyatları dört haftanın en yüksek seviyesine ulaştı

ABD ile İran arasında alevlenen ve bölgeye yayılan çatışmalar bölge halklarını ve aynı zamanda küresel ekonomiyi tehdit ediyor.

Çatışmaların odağında, küresel enerji tedariği açısından kilit öneme sahip Hürmüz Boğazı yer alıyor.

Hürmüz'ün yeniden savaş alanına dönmesiyle birlikte petrol fiyatları son dört haftanın zirvesine ulaştı.

DW Türkçe'nin haberine göre ABD Başkanı Donald Trump'ın, cumartesi günü Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını duyuran İran'a tepki olarak attığı adımlar da endişeleri artırıyor.

ABD ve İran'ın karşılıklı Hürmüz restleşmeleri sürüyor

İran limanlarına ablukayı yeniden yürürlüğe koyacaklarını duyuran Trump, dün Hürmüz Boğazı'ndan sağlayacakları güvenli geçiş karşılığında ticari gemilerden ücret alacaklarını duyurmuştu.

ABD ordusunu artık "Hürmüz Boğazı'nın Koruyucusu" olacağını iddia eden Trump, bunun karşılığında, ticari gemilerle sevkiyatı yapılan kargo değerlerinin yüzde 20'si oranında bir ücret alacaklarını söylemişti.

Bunun üzerine İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de bir açıklama yaparak "ABD Başkanı kesinlikle haklı. Ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli ve emniyetli bir şekilde geçişini sağlayan her kim olursa olsun, bu hizmet karşılığında tazminat almalıdır" görüşünü savundu.

Arakçi ayrıca "İran, her zaman bu boğazın koruyucusu olmuştur ve sonsuza dek öyle kalacaktır. Yüzde 20 elbette çok fazla. Adil davranacağız" sözlerini kaydetti.

Trump bir gün sonra geri adım attı

Ancak Trump, bu planından bir gün sonra geri adım attı. Trump bugün Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, "son derece verimli görüşmeler" yürüttüğünü belirterek, geçiş ücretinin yerine ABD ile Körfez ülkeleri arasında yapılacak ticaret ve yatırım anlaşmalarının devreye gireceğini duyurdu. Söz konusu yatırımların "büyük ölçekli" olacağını savunan Trump, hangi ülkelerle görüştüğüne dair bilgi vermedi.

Trump, Irak Başbakanı Ali el-Saidi ile düzenlediği basın toplantısında da "kimsenin Hürmüz için ücret talep etmemesi gerektiğini" söyleyerek, "Ücret konseptini sevmiyorum" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ABD'nin dün duyurduğu geçiş ücreti planının fiilen rafa kaldırıldığı şeklinde değerlendirildi.

İran'ın saldırısında bir Hintli gemici öldürüldü

Ama her iki taraf, Hürmüz'de güveni sağlayacak bir uzlaşı sağlamak yerine, karşılıklı saldırılarla bölgeyi daha büyük istikrarsızlığa sürüklüyor.

ABD, İran'ı vurmaya devam ederken, Tahran rejiminin de boğazda iki tankeri seyir füzeleri ile hedef aldığı bildirildi.

ABD'nin müttefiki BAE tankerine düzenlenen saldırıda bir Hint mürettebatın öldüğü, 10 Hint mürettebatın da yaralandığı açıklandı.

VDR'den Trump'a "hukuken kabul edilemez" tepkisi

Alman Armatörler Birliği (VDR), geçiş ücretinin "hukuken kabul edilemez" olduğunu ve bu tür bir uygulamanın "uluslararası sulardan serbest geçiş ilkesini zedeleyeceğini" duyurmuştu. 

VDR Başkanı Martin Kroeger, Wirtschaftswoche dergisine verdiği röportajda "Bugün Hürmüz Boğazı, yarın Malakka Boğazı... Bu nereye varacak?" sorusunu gündeme taşımıştı.

Kroeger, "sivil ticari deniz taşımacılığının, jeopolitik çatışmalarda bir piyon haline getirilmemesi gerektiğini de" sözleriyle tepkisini dile getirmişti.

Hapag-Llyod: Temelden yanlış

Alman Kargo devi ve dünyanın en büyük beşinci konteyner taşımacılığı şirketi Hapag-Llyod da bir açıklama ile Trump'a tepki göstermişti. 

Şirket, "Uluslararası sulardan geçiş için ücret almak temelden yanlış olur" açıklamasını yapmıştı. 

Açıklamada, Panama Kanalı ve Süveyş Kanalı gibi büyük altyapıların finansmanı için ücretlerin gerekçelendirilebileceğini, ancak savaş öncesinde küresel petrol ve gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı için aynı argümanın geçerli olmadığı vurgulanmıştı.

ABD ücretsiz geçişi savunuyordu

Petrol ve doğal gaz tedariki için hayati bir güzergah olan Hürmüz Boğazı'nın kontrolü, ABD-İran çatışmasında başlıca gerilim noktalarından biri haline geldi.

Hürmüz Boğazı'ndaki çatışmalar enerji fiyatlarının yükselmesine yol açarken, küresel enflasyon endişelerini de körüklüyor.

Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kontrol etme ve geçiş ücreti alma girişimlerine sert itirazlarda bulunmuştu.

Avrupa başkentleri de, ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'taki saldırısı öncesinde olduğu gibi tüm gemilerin, ücretsiz bir şekilde boğazdan geçmesinin sağlanması gerektiğini savunuyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile "nihai barışın tesisi" hedefiyle altına imza attıkları İslamabad Mutabakat Zaptın'da her iki taraf, Hürmüz Boğazı'ndaki ablukalarını karşılıklı olarak kaldırmasını taahhüt etmişti.

Ayrıca İran'ın zaptın imzalanması sonrasında ticari gemilerin boğazdan güvenli geçişi için gerekli düzenlemeleri yapması, ticari gemilerin geçişinin hemen sağlanması ve 30 gün içinde de gerektiği takdirde deniz mayınların temizlenmesinin tamamlanması öngörülmüştü.