ABD İran arasında yeni bir kriz doğdu: Nükleer...

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın nükleer tesislerde “en üst düzey denetimleri” kabul ettiğini savunarak, İran limanları ve gemilerine yönelik deniz ablukasının kaldırıldığını açıkladı. Tahran ise savaşta hasar gören nükleer tesislerde yeni denetimlere izin verilmesine ilişkin herhangi bir plan bulunmadığını bildirdi.

İsviçre’de pazar günü gerçekleşen ABD-İran doğrudan görüşmelerinin ardından, iki ülke arasında imzalanan mutabakat zaptının uygulanmasına yönelik pürüzler ve çelişkili açıklamalar sürüyor.

Müzakerelerin en kritik başlıklarından biri olan “nükleer tesislerin denetimi” konusunda ABD ve İran cephesinden peş peşe zıt yönde açıklamalar yapıldı.

TRUMP: “YÜZDE 100 DENETİM KONUSUNDA ANLAŞTIK”

ABD Başkanı Donald Trump, salı günü yaptığı açıklamalarda, İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) müfettişlerinin nükleer tesisleri incelemesine izin vermeyeceğini söylemesinin “yanlış” olduğunu belirtti. Pennsylvania’da gazetecilere konuşan Trump, “Yanılıyorlar. Yanıldıklarını da biliyorlar. Bize içeride söylediler ve bunu kayda aldık; yüzde 100 denetim” dedi. Trump, denetimlerin ne zaman başlayacağına dair bir soruya ise “Uygun zamanda. Acelemiz yok” yanıtını verdi.

Trump ayrıca, salı sabahı Truth Social hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, İran’ın “gelecekte de en üst düzey Nükleer denetimleri tamamen ve eksiksiz olarak kabul ettiğini” vurgulayarak, İran’ın yaptığı “itirazların ve asılsız açıklamaların” aksine bir anlaşma olduğunu iddia etti. Trump, bu tavizlere dayanarak İran limanları ve gemilerine uygulanan ABD deniz ablukasını kaldırdığını da sözlerine ekledi.

İRAN DIŞİŞLERİ’NDEN NET YALANLAMA

Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi (Esmaeil Baqaei), ABD’li yetkililerin iddialarını yalanladı. Bekayi, salı günü Tahran’da düzenlediği basın toplantısında, bir yıl önce ABD ve İsrail saldırılarında hasar gören nükleer tesislere UAEK müfettişlerinin girmesine izin verilmesi yönünde bir plan olmadığını açıkladı.

Bekayi, “Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Genel Direktörü ile henüz bir görüşme yapmadık ve kurumun, ABD ve Siyonist askeri saldırganlığında hasar gören nükleer tesislerimizi incelemesine dair de bir planımız yok” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Başkan Yardımcısı JD Vance’in İran’ın bu hafta gibi erken bir tarihte denetimlere izin verebileceği yönündeki sözlerini de boşa düşürdü.

Özellikle İsrail ve ABD’nin geçen yıl vurduğu, İran’ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş (nükleer silah yapımında kullanılan yüzde 90 seviyesine çok yakın) uranyum stokunun bulunduğu düşünülen İsfahan tesisinin durumu merak konusu olmaya devam ediyor.

SERBEST BIRAKILAN FONLAR KRİZİ: “KENDİ KARARIMIZI VERİRİZ”

Nükleer denetimlerin yanı sıra, dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması sonrası bu paranın nasıl kullanılacağı konusunda da iki ülke arasında anlaşmazlık yaşanıyor.

Başkan Trump ve Başkan Yardımcısı Vance, serbest bırakılacak milyarlarca dolarlık fonun kullanımının ABD ve Katar’ın onayına tabi olacağını ve bu paranın yalnızca Amerikalı çiftçilerden gıda ve tıbbi malzeme alımında kullanılabileceğini savundu.

Bu iddialara İran’ın Cenevre’deki BM Büyükelçisi Ali Bahreyni sert tepki gösterdi. Bahreyni, “Dondurulan varlıklarıyla ne yapacağına karar verecek tek ülke İran’dır. Kararlara veya süreçlere başka herhangi bir ülkenin müdahale edeceği yönündeki iddiaları reddediyorum” dedi. Dışişleri Sözcüsü Bekayi de fonların kullanımında herhangi bir kısıtlama olmadığını belirterek, ABD Hazinesi’nin İran’ın petrol ve gaz satışına uygulanan yaptırımlardan vazgeçtiğini ve bu gelirin Tahran’ın takdirine göre harcanacağını vurguladı.

PEZEŞKİYAN: FÜZE PROGRAMINDAN TAVİZ YOK

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise bölgesel bir güvenlik mimarisi oluşturmak amacıyla Pakistan’a resmi bir ziyarette bulundu. Pezeşkiyan, İran’ın füze programından asla taviz vermeyeceklerini bir kez daha yineledi.