ABD-İran Savaşı Yakıt Piyasasını Vurdu: Washington ile Brüksel Arasında 'Dizel' Diplomasisi

Avrupa Komisyonu sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, “Dizele yönelik her türlü yasağı kesinlikle reddediyoruz. Yasak kimseye fayda sağlamaz. ABD’nin güvenilir bir ortak olduğuna dair güvenimizi zedeler” dedi. Washington ise Avrupa’ya stratejik dizel rezervlerini kullanma baskısı yapıyor.

Itkonen, bloğun enerji fiyatlarını düşürmek için yakıt rezervlerinin serbest bırakılması konusunda Uluslararası Enerji Ajansı ile çalışmaya hazır olduğunu sözlerine ekledi.

Almanya hükümeti de küresel yakıt piyasalarının istikrarsızlaştırılmasına karşı uyarıda bulundu. Hükümet sözcüsü, “Piyasaları istikrarsızlaştırmak değil, istikrara kavuşturmak istiyoruz” diyerek “koordineli ve karşılıklı çözümler” çağrısı yaptı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise G7 ülkelerini yakıt fiyatlarını düşürmek için birlikte hareket etmeye çağırdı. Macron, bu sabah Trump ile görüşerek G7 ülkelerini birlikte hareket etmeye çağırdı ve her türlü ihracat yasağına karşı çıktı. Macron’un ofisinden yapılan açıklamada, “Cumhurbaşkanı, G7 ülkelerinin ihracat kısıtlamaları olmadan koordineli hareket etmesinin ortak çıkar olduğunu vurguladı” denildi.

Fransa, koordinasyonu sağlamak için G7 liderleriyle “mümkün olan en kısa sürede” bir video konferans düzenlemeyi planlıyor. Brüksel, görüşmelerin hemen bugün öğleden sonra yapılabileceğini belirtti.

ABD’den baskı: ‘Rezervlerinizi kullanın’

Diplomatik hareketlilik, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in Avrupa ülkelerine baskıyı artıran açıklamalarının ertesinde geldi. Bessent sosyal medyada, “Avrupalı ortaklarımız mevcut taahhütlerini hızlandırmalı ve süregelen aksaklıkları gidermek için ek arzı derhal kullanıma sunmalı” ifadelerini kullandı. Bessent, “küresel dizel kıtlığının yükünü Amerikalı çiftçiler, kamyoncular ve işletmeler taşımamalı” diye ekledi.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, bu hafta başında Avrupa ülkelerinin mart ayında fiyatları düşürmek için üzerinde anlaştıkları stokların bir kısmını henüz serbest bırakmadığını söyledi.

IEA’nın 32 üyesi geçen mart ayında rezervlerden 400 milyon varil petrolü serbest bırakmayı kabul etmişti. Bu, ajansın tarihindeki en büyük rezerv serbest bırakma kararıydı. Birol, söz verilen miktarın yaklaşık üçte birinin henüz piyasaya sürülmediğini, IEA stoklarının yüzde 80’inin hala elde olduğunu ve ek serbest bırakmaların mümkün olduğunu belirtti.

ABD ve Avrupa’da dizel fiyatları, ABD-İran savaşı nedeniyle rekor seviyelere ulaştı. Ukrayna’nın Rus enerji altyapısına yönelik saldırıları da fiyatları yükselten etkenler arasında gösteriliyor.

Trump, ara seçim baskısı altında

Konu, Trump’ın Cumhuriyetçi Partisi için yaklaşan ara seçimlerde önemli bir yük haline geldi. Parti, Kongre’deki kontrolünü kaybetme riskiyle karşı karşıya. Sürücüler birliği AAA’ya göre, ABD’de ortalama dizel fiyatları İran savaşının başlangıcından bu yana yüzde 70’ten fazla artarak galon başına 6,39 dolara çıktı.

Trump çarşamba günü, yaklaşan seçimler öncesi kamyonlarda ve diğer taşıma araçlarında kullanılan dizelin ABD’den ihracatının yasaklanması olasılığını gündeme getirdi. Bu olasılık, fosil yakıt ithalatına büyük ölçüde bağımlı olan AB’de büyük endişe oluşturdu.

AB ticaret şefi Maros Sefcovic, dün Milwaukee’deki G20 ticaret bakanları toplantısı sırasında yaptığı açıklamada, yasağın “ekonomik performans için dramatik sonuçları olacağını” söyledi.

Haberlere göre Trump yönetimi, özellikle Fransa ve Almanya’nın dizel stoklarını kullanmasını istiyor.

G20 ticaret görüşmelerinde ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ise daha uzlaşmacı bir ton benimseyerek dizel konusunda “her iki tarafta da birlikte çalışma isteği” olduğunu söyledi.