AYM kararları bütçeyi zorluyor: Hak ihlali tazminat ödemeleri 2026’nın ilk 4 ayında üçe katlandı

Türkiye’de yargı kararları ve temel hak ihlalleri, kamu maliyesi üzerinde ağırlığını hissettirmeye devam ediyor. Gazeteci-yazar Çiğdem Toker T24’teki köşesinde, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan nisan ayı bütçe gerçekleşmelerini mercek altına aldı. Başlığı "Hak ihlali tazminatı üçe katlandı" olan analize göre, bütçenin “Bireysel başvuru tazminat ödemeleri” kaleminde geçen yıla kıyasla devasa bir artış yaşanıyor.

Dört Aylık Ödeme, Geçen Yılın Tamamını Gömdü

Bütçe verileri, hak ihlali gerekçesiyle devlet kasasından çıkan paranın boyutunu gözler önüne seriyor. 2025 yılının tamamında ödenen bireysel başvuru tazminatı 111,5 milyon TL iken; 2026 yılının yalnızca ilk 4 ayında (Ocak-Nisan) bu tutar 148 milyon 183 bin TL’ye ulaştı.

Bu durum, 2026’nın ilk dört ayında yapılan ödemelerin, geçen yılın tamamından 37 milyon TL daha fazla olduğunu gösteriyor. Geçen yılın aynı dönemiyle (Ocak-Nisan 2025) kıyaslandığında ise tazminat yükünün üç katı aşan bir artış gösterdiği hesaplanıyor.

Ay Ay 2026 Yılı Hak İhlali Faturası

Hazine bütçesinde resmi olarak kayıtlara geçen 2026 yılı ilk dört aylık bireysel başvuru tazminat seyrinin dökümü şu şekilde gerçekleşti:

Ocak: 8 milyon 398 bin TL

Şubat: 24 milyon 520 bin TL

Mart: 58 milyon 768 bin TL

Nisan: 56 milyon 497 bin TL

TOPLAM: 148 milyon 183 bin TL

(Karşılaştırma yapılması gerekirse; 2025 yılının ilk dört ayında ödenen toplam tutar sadece 47 milyon 162 bin TL seviyesindeydi.)

Enflasyon ve Uzun Yargılamalar Belirleyici Oldu

Çiğdem Toker analizinde, ödemelerdeki bu sert yükselişin arkasındaki temel dinamikleri de sıraladı. Toker, artışın sadece dosya sayısındaki yoğunlukla sınırlı olmadığını, dosya içeriklerindeki taleplerin ve ekonomik krizin de yapısal birer etken olduğunu vurguladı.

AYM’ye yapılan bireysel başvurular içinde özellikle “makul sürede yargılanma hakkı” ihlallerinin öne çıktığını belirten deneyimli gazeteci; Yüksek Mahkeme'nin tazminat bedellerini belirlerken ülkedeki satın alma gücü değişimlerini ve enflasyondaki artışları da dikkate aldığını ifade etti.

Bir diğer bürokratik detaya göre ise bu ödemeler niteliğine göre ayrışıyor: Makul sürede yargılanma hakkı ihlallerine yönelik tazminatlar Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenirken, diğer yapısal ihlal ödemeleri Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden karşılanıyor.

Geçmiş Yılların Rekoru Ne Durumda?

Bireysel başvuru tazminatlarında bütçe geçmişine bakıldığında, 2024 yılının tamamı 155,9 milyon TL ile kapatılmıştı. Bu alandaki tarihi rekor sene ise yargı krizlerinin tırmandığı ve AYM kararlarının yoğunlaştığı 2023 yılı olmuştu. 2023 yılında devletin kasasından çıkan toplam bireysel başvuru tazminat tutarı 1 milyar 349 milyon TL olarak kayıtlara geçmişti.

Uzmanlar, 2026’nın ilk dört ayındaki bu ivmenin, adalet sistemindeki yapısal sorunlar çözülmediği ve hak ihlalleri bizzat idare tarafından önlenmediği sürece kamu bütçesine binen yükün yıl sonunda yeniden rekor seviyelere yaklaşabileceğine işaret ediyor.