‘Bismillah, c’est les ténèbres’: Fransa'daki öğrenci protestolarının sloganı ne anlama geliyor?

Fransa'da lise öğrencilerinin protestoları sırasında yayılan “Bismillah, c’est les ténèbres” ifadesi, birkaç hafta içinde hareketin gayriresmî sloganına dönüştü.

Snapchat'te paylaşılan ve öğrencilerin gizli görev yapan bir polis memuruna ait olduğundan şüphelendiği bir mesajdan doğan slogan, Belçika ve İtalya'daki gösterilerde de kullanılmaya başladı.

İfade, okul girişlerinde kurulan barikatların önündeki karton pankartlara yazıldı, parodi videolarında on binlerce kez paylaşıldı ve hatta İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg tarafından da tekrarlandı.

Kelimesi kelimesine çevrildiğinde “Bismillah, karanlık işte” anlamına gelen ifade, ilk bakışta pek anlamlı görünmüyor. Öğrenciler içinse sloganın etkisi tam da bu anlamsızlığından kaynaklanıyor.

“Bismillah, c’est les ténèbres” ne anlama geliyor?

Slogan, Arapçada “Allah'ın adıyla” anlamına gelen, müslümanların bir işe başlarken kullandığı “Bismillah" ifadesi ile Fransızca “C’est les ténèbres” ifadesini bir araya getiriyor.

“C’est les ténèbres,” kelime anlamıyla “karanlık işte” veya “bu karanlık” şeklinde çevrilebilir. Gençlerin argosunda durumun çok kötü ya da iç karartıcı olduğunu anlatmak için kullanılıyor.

İki ifade bir araya geldiğinde ortaya, “Allah'ın adıyla, karanlık işte” gibi tuhaf ve anlamsız bir cümle çıkıyor. Öğrencilere göre sloganın yayılmasının nedeni de bu: Kendilerini taklit etmeye çalışan ancak gençlerin kullandığı dili yakalamayı beceremeyen birini tiye alıyorlar.

Slogan nereden çıktı?

İfade, Ekim ayının başlarında sosyal medyada dolaşıma giren bir Snapchat konuşmasının ekran görüntüsünden yayıldı. O sırada öğrenciler, okulları kapatma ve girişleri barikatlarla engelleme eylemlerini organize etmek için uygulamayı kullanıyordu.

“Mamadou” adlı bir kullanıcı, bir gruba katılmak istediği mesajında şöyle yazıyordu: “Selam, Bismillah, karanlık işte. Barikat ne zaman kuruluyor, vallah kardeşim?”

Mesaja Cezayir bayrağı emojileri de eşlik ediyordu.

Dolaşıma giren diğer ekran görüntülerinde de benzer hesapların öğrencilere barikatların nerede kurulacağını ve havai fişeklerle sis bombalarını kimin sattığını sorduğu görülüyordu.

Birçok öğrenci, Arapça ifadeler, sokak argosu ve ulusal bayrak emojilerinin beceriksizce bir araya getirilmesini şüpheli buldu. Mesajların, özel protesto gruplarına sızmak isteyen ve kendilerini genç gibi tanıtan polis memurları tarafından yazıldığı sonucuna vardılar.

Polis gerçekten öğrenci gruplarına sızdı mı?

Bu iddia henüz doğrulanmış değil. Fransa polisi ve İçişleri Bakanlığı, ekran görüntüleri hakkında açıklama yapmadı. Hesapların arkasında kimin bulunduğu da bağımsız biçimde doğrulanmadı.

Bazı sosyal medya kullanıcıları, hesapların polis merkezlerine yakın konumlardan kullanıldığını öne sürdü. Ancak bu iddialar da teyit edilmiş değil. Dolaşımdaki ekran görüntülerinin bir kısmının sahte ya da parodi amaçlı hazırlanmış olabileceği de belirtiliyor.

Dolayısıyla sloganın yayılmasına neden olan mesajların gerçekten polis tarafından yazıldığına ilişkin kesin bir kanıt bulunmuyor.

Öğrenci hareketi, 18 Eylül'de Paris'in güneydoğusundaki Créteil kentinde başladı ve kısa sürede ülke geneline yayıldı.

Öğrencilerin öne çıkardığı şikâyetler arasında uzun okul günleri, aşırı kalabalık sınıflar, bakımsız okul binaları ve öğretmen eksikliği bulunuyor.

Göstericiler, bu sorunların özellikle işçi sınıfının yoğun yaşadığı banliyölerdeki ve azınlık topluluklarının bulunduğu bölgelerde daha ağır hissedildiğini savunuyor. Yalnızca 2 Ekim'de yaklaşık 400 okulun öğrencilerin kurduğu barikatlar nedeniyle kapandığı bildirildi.

Öğrenci eylemleri, 17 Ekim Cumartesi günü ülke genelinde düzenlenen hayat pahalılığı protestolarıyla da kesişti. Bu gösterilerin bazıları, Fransa'nın son yıllarda gördüğü en ciddi isyan ve yağma olayları arasında yer aldı.

Greta Thunberg de 13 Ekim'de Paris'in kuzeyindeki Seine-Saint-Denis bölgesinde, greve katılan öğrencileri ziyaret ederek Paul Eluard Lisesi önündeki bir protestoya katıldı.

Slogan Fransa dışına da yayıldı

İtalyan haber ajansı ANSA'nın aktardığına göre Thunberg, 13 Ekim'de Fransız öğrencileri ziyaret ettiği sırada sloganı kullandı.

İfade, 9 Ekim'de Belçika'nın başkenti Brüksel'de hükümetin bütçe kesintilerine karşı sendikaların düzenlediği gösteride de pankartlara yazıldı. Burada slogan, polis sızması iddialarına gönderme yapmaktan çok Fransız öğrencilerle dayanışma amacı taşıyordu.

ANSA'ya göre slogan, 15 Ekim'de İtalya'nın Bologna kentindeki öğrenci gösterilerinde de görüldü. 17-18 Ekim hafta sonunda Milano'daki protestolarda da duyuldu. Duomo Meydanı'ndaki gösterilerin bir kısmında yağma olayları yaşanırken, Berlin'deki bir Fransız okulundan öğrenciler de aynı sloganın yazılı olduğu bir pankartla görüntülendi.