Ekonomist Mahfi Eğilmez: Big Mac Endeksi Dolar Kurunu 65 TL Olarak Hesapladı

Eski Hazine Müsteşarı Eğilmez, "Dolar Kuru Gerçeği Ne Kadar Yansıtıyor?" başlıklı yazısında Türk lirasının dolar karşısındaki değerini satın alma gücü paritesi (PPP) üzerinden değerlendirdi. Piyasa kurunun Türk lirasının satın alma gücüne dayalı değerini ne ölçüde yansıttığını inceledi.

Eğilmez, döviz kurunun yalnızca piyasadaki arz ve talebe göre oluşmadığını ifade etti. Faiz farkları, risk primi, sermaye hareketleri, merkez bankası müdahaleleri ve beklentiler gibi birçok unsurun kur üzerinde etkili olduğunu kaydetti. Bu nedenle piyasa kurunun, bir para biriminin satın alma gücüne dayalı değerinden farklılaşabileceğini vurguladı.

Satın alma gücü paritesi, farklı ülkelerde aynı veya benzer ürünlerin fiyatlarının karşılaştırılmasına dayanır. The Economist tarafından uzun yıllardır yayımlanan Big Mac Endeksi de standart bir ürün üzerinden ülkeler arasındaki fiyat ve satın alma gücü farklılıklarını ölçmeyi amaçlar.

30 Temmuz 2026 tarihli verilere göre, Big Mac'in dünya ortalama fiyatı yaklaşık 5 dolar, Türkiye'deki satış fiyatı ise 325 TL seviyesindedir. Piyasa kuru olan 47,50 TL üzerinden Türkiye'deki Big Mac'in dolar karşılığı 6,84 dolar olarak hesaplandı (325 TL ÷ 47,50 TL). Bu hesaplamaya göre Türkiye'deki Big Mac, dünya ortalamasından yaklaşık yüzde 37 daha pahalıya satılmaktadır.

Eğilmez'in Big Mac Endeksi ile yaptığı hesaplamada, Türkiye'deki Big Mac fiyatı ile dünya ortalamasını eşitleyen satın alma gücü paritesi kuru şu şekilde oluştu: 325 TL ÷ 5 dolar = 65 TL/dolar. Bu durum, Türk lirasının satın alma gücünü esas alan dolar kurunun Temmuz 2026 sonunda yaklaşık 65 TL'ye işaret ettiğini gösterdi.

Ancak Eğilmez, 65 TL'nin doların "gerçek ve tartışmasız değeri" olarak değerlendirilemeyeceğinin altını çizdi. Bu rakamın yalnızca Big Mac fiyatlarından hareketle yapılan bir satın alma gücü paritesi tahmini olduğunu belirtti. Gerçek döviz kurunun enflasyon beklentileri, dış ticaret dengesi, sermaye hareketleri, ülke riski ve para politikası gibi çok sayıda değişkene bağlı olduğunu ifade etti.

Kur seviyesi, Türkiye'nin dolar cinsinden millî gelir ve kişi başına gelir hesaplamalarını doğrudan etkilemektedir. 47,50 TL'lik piyasa kuru üzerinden Türkiye'nin gayrisafi yurt içi hasılası (GSYH) yaklaşık 1 trilyon 658 milyar dolar, kişi başına geliri ise 18 bin 621 dolar olarak hesaplanmıştır.

Aynı TL büyüklükleri 65 TL'lik kur üzerinden dolara çevrildiğinde GSYH yaklaşık 1 trilyon 189 milyar dolara gerilemekte, kişi başına gelir ise 13 bin 745 dolara düşmektedir.