Macaristan: Eski Yüksek Mahkeme Başkanı András Baka, Yeni Cumhurbaşkanı Olarak Yemin Etti

İktidardaki Tisza Partisi'nin üçte iki çoğunluğuna sahip olan Parlamento, 73 yaşındaki Baka'nın cumhurbaşkanlığına seçilmesini onayladı. Baka, 17 yıl boyunca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) yargıçlığı görevini yürütmüştü. Eski Başbakan Viktor Orbán'ın partisi Fidesz ise seçimi boykot etti.

Baka, görev süresi tartışmalı bir anayasa değişikliği ile sona erdirilen eski cumhurbaşkanı Tamás Sulyok'un yerine geçti. Sulyok, eski Başbakan Orbán'ın müttefiki olarak biliniyordu.

Büyük ölçüde sembolik yetkilere sahip olan cumhurbaşkanlığı görevine başlayan Baka, Parlamento'da yaptığı konuşmada birlik çağrısını yineledi. Baka, 'Kesinlikle yapamayacağımız bir şey var: Yeni Macaristan'ı intikam üzerine kuramayız' dedi.

Yeni Cumhurbaşkanı, kamuoyu ve meslek çevrelerindeki tartışmaları teşvik edeceğini, tarafsızlığını koruyacağını ve anayasa yapımının tek bir siyasi gücün projesi haline gelmemesi için çalışacağını belirtti.

Bu atama, Başbakan Péter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi'nin nisan ayında yapılan seçimleri kazanarak milliyetçi lider Viktor Orbán'ın 16 yıllık iktidarına son vermesinin ardından geldi. Magyar, 'sistem değişikliği' vaat ederek Orbán dönemi devlet kurumları üzerindeki etkisini azaltmayı hedefleyen reformlara başlamıştı.

Başbakan Magyar, Baka'nın yaşamının 'demokratik hukuk devleti ve anayasal ilkelere bağlılığın bir örneği' olduğunu belirterek, Macaristan'ın yeniden hukuk devleti ve anayasal yönetim yoluna dönmesi gerektiğini vurguladı.

Öte yandan, insan hakları örgütleri eski Cumhurbaşkanı Sulyok'un görev süresinin anayasa değişikliğiyle sona erdirilmesini eleştirdi. Orbán'ın Fidesz partisi de bu kararı 'zalimce' ve 'gayrimeşru' olarak nitelendirdi.

András Baka, 1991-2008 yılları arasında Strasbourg'daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde (AİHM) yargıç olarak görev yaptı. 2009 yılında Macaristan Yüksek Mahkemesi Başkanlığı'na atandı.

Baka'nın görev süresi, Orbán hükümetinin hakimlerin zorunlu emeklilik yaşını 70'ten 62'ye düşürmesi yönündeki yasal düzenlemesiyle 2012 yılında sona erdirilmişti. Baka, bu adımı 'yargısal tasfiye' olarak nitelendirmişti.

Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri, yaş sınırının düşürülmesini hukuka aykırı bulmuştu. AİHM de 2016 yılında Baka'nın görevden alınmasının ifade özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetmişti.

Baka, geçen ay yaptığı açıklamada, 'Hukukun üstünlüğüyle yönetilen bir ülkede bu tür olağanüstü önlemler kullanılamaz. Ancak Macaristan, Orbán yönetiminde ele geçirilmiş bir devlet haline geldi' ifadelerini kullanmıştı.

Başbakan Magyar, Cumhurbaşkanı Baka'nın görev süresinin tamamını kullanmayacağını açıkladı. Buna göre Baka, Orbán döneminde hazırlanan 'Temel Yasa'nın' geniş toplum kesimlerinin katılımıyla oluşturulacak yeni bir anayasayla değiştirilmesine kadar görevde kalacak.

Magyar, yeni anayasanın hazırlanmasının bir ila bir buçuk yıl sürebileceğini belirtti. Konuyla ilgili toplumsal istişarelerin gelecek ay başlatılacağı da kaydedildi.