İran'ın genç subayları rahatsız ama...

İran, krizin ilk günlerinde siyasi yüzleri ve askeri kademelerde verdiği ağır zayiatın açığını pek kapatmış gibi görünmüyor. Baba Hamaney'e daha ilk günden Rusya'ya sığın çağrısı yapılmıştı ancak o kalmayı tercih etti. Kendisi ile beraber, resmi rakamlara göre kırk çalışma arkadaşı aynı operasyonda oyun dışı kaldı. Anlaşılan o ki yarım asırlık rejim darlığına sıkışan kadim İran'ın B planı yokmuş.

Yaşanan bu sıradışı tecrübeden sonra Oğul Hamaney'e kalma ya da gitme noktasında opsiyon ve seçenek bırakılmamış. Operasyondan yaralı kurtulduktan sonra Rusya'ya tedavi için gittiğine dair söylentiler hala açıklığa kavuşmadı. Hazret'in son hali ile alakalı net bir bilgi yok. Kendisine atfedilen direktif, mesaj ve Amerika'yı hedef alan tehditlerin ona ait olduğu şüpheli. Belki halihazırda tekrar ettikleri alışılmış, klişe tehditleri küçük bir güncelleme ile tekrar kullanıyor.

Ülke, Devrim Muhafızları'nın (IRGC) önemli bir birimi sayılan Kudüs Güçleri'nin (QC) kudretli komutanları tarafından yönetiliyor. Kudüs Güçleri denince, birkaç yıl önce suikaste kurban giden Kasım Süleymani akla geliyor. Kuruluş gayesi İsrail'i haritadan silme idealinde takılı. Komutanları alabildiğine acımasız, pervasız ve başına buyruk. Dini liderin yerini, alınan ağır yenilgiden onurları kırılmış, asabi, tavizsiz ve savaş taraftarı eski askerler dolduruyor ve uçuk tehditler konusunda dillerinin kemiği yok.

Komuta kademesinde birbiri ardına verilen kayıplardan sonra ilginç bir gelişme yaşandı.  Devam eden kriz hakkındaki gelişmeleri dünya ile paylaşan yeni ekran yüzleri, Kudüs Gücü komutanları hariç, hep yeni ve genç yüzler, Çok değil. Daha bir ay öncesine kadar ekranlarda gördüğümüz devrim liderleri saç ve sakallarına çoktan ak düşmüş, ununu eleyip eleğini asan, neredeyse emekli tiplerdi. Ne olduysa, bir ay içinde oldu ve İran ordusu sürpriz bir kostüm ve kabuk değişimine maruz kaldı.

Askerlik yapanlar bilir, son üç haftadır İran'daki durumu rapor eden İbrahim Zülfikar için, karargaha yeni gelmiş toy teğmen desek abartmış olmayız. Bu genç subayların, kerrü ferri olan komutanları gibi acımasız, tahammülsüz ya da ölümüne savaş taraftarı olmalarını gerektirecek bir durum olduğunu düşünmüyoruz. “Nereden çıkarıyorsun?” demeyin! Siz olsanız, genç İran Kurmaylarından birinin “Hey Trump! You are fired!” espirisini yapacak kadar Amerikan eğilimli olduğunu fark etseniz ne düşünürdünüz? Anlaşılan o ki, genç subaylar Başkan Trump'ın yıllar önce yaptığı aktüel televizyon programı The Apprentice'i (Stajyer, çırak, 2004-2017) yakından takip etmişler. O programın catch phrase'i, sloganı işte bu “Kovuldun!” sözüydü. Trump 2020 seçimlerini kaybettiğinde en çok duyduğu söz de işte bu “You are fired” olmuştu.

İran'a bakan yönüyle barış görüşmelerini kimin yürüttüğü konusunda da bir netlik yok. Ülkenin Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan devre dışı. Ilımlı ve barış taraftarı olduğu söylenen Ali Ardeşir Laricani de bir suikasta kurban gitti. Şimdi onun yarım bıraktığı yerden görüşmeleri devam ettirecek birini bulmak zorundalar. Başkan Trump ve anlaşma ekibi kiminle görüşüyor bilmiyoruz. İşin garip tarafı Trump da bilmiyor, ancak İranlı gençler arasında uyardığı sempatiden haberi olsaydı mutlaka onlardan birini dikkate alırdı.

Savaş bir aylık süreyi geride bıraktı. İran aldığı ağır hasarlar yanında bölgedeki siyasi prestij ve güveni de büyük ölçüde yitirdi. Yıllardır arka bahçe ve başta Hizbullah olmak üzere diğer terör örgütleri için basamak yaptığı Lübnan elinden kaymış durumda. Lübnan fırsatı değerlendirip İran büyükelçisini “Persona Non Grata” istenmeyen adam olarak ülkesine gönderdi. Yarım asır ideoloji ve terör ihraç eden İran Devrimi'ne artık kimse güvenmiyor.

Ortadoğu'da istenmeyen ancak hiç de eksik olmayan krizler yeni oluşumların gün yüzüne çıkmasını sağlıyor. Allah korusun, deprem gibi. Arkada bıraktığı ağır hasarlara rağmen depremlerin yeraltı zenginliklerini açığa çıkardığı söyleniyor. İran'daki askeri kadrodaki sürpriz kayıplar genç nesli daha bir görünür kıldı. Gençliklerinin baharında ağır bir yükü taşımak zorunda olan genç subayların yönü doğuya değil, baba ve dedelerinin aksine Batı'ya dönük izlenimi veriyor.

Laf aramızda, İbrahim Zülfikar'ı şöyle bir elden geçirip bir de hafif tebessüm etmeyi öğretseler, New York'un yeni belediye başkanı Mamdani'yi aratmayacak bir sempati yakalayabilirler. Trump, New Yorklu Mamdani'ye ayrı bir sempati duyuyor.