Martin Luther King Jr. PhD ve Fethullah Gülen Hocaefendi

(Martin Luther King Jr.’ın “Bir Hayalim Var” Konuşması ile Fethullah Gülen Hocaefendi’nin “İnsan Onuru ve Ahlâkî Mücadele” konuşma ve yazıları çerçevesinde)

Martin Luther King Jr.’ın 28 Ağustos 1963’te Washington’da yaptığı “I Have a Dream” (Bir hayalim var) konuşması, modern sivil haklar literatüründe, yalnızca politik bir manifesto değil, ahlâk ve vicdan temelli bir toplumsal eleştiri metni olarak değerlendirilir. Bu yönüyle konuşma, Fethullah Gülen Hocaefendi’nin insan onuru, vicdan ve ahlâk merkezli düşünce dünyasıyla dikkat çekici paralellikler taşımaktadır.

King, konuşmasına Amerika’nın kurucu metinlerinde yer alan eşitlik vaadini hatırlatarak başlar. Ancak bu vaadin, siyah Amerikalılar açısından hayata geçirilmediğini vurgular. Bu yaklaşım, Hocaefendi’nin sıkça dile getirdiği “söz ile fiil arasındaki tutarlılık” ilkesini çağrıştırır. Zira her iki düşünür için de adalet, yalnızca teorik bir ideal değil; yaşanması gereken bir ahlâkî sorumluluktur.

King’in mücadelesinde şiddetsizlik, taktiksel bir tercih olmaktan ziyade ahlâkî bir zorunluluk olarak sunulur. Bu anlayış, Fethullah Gülen Hocaefendi’nin “metot, maksadın ahlâkını belirler” yaklaşımıyla örtüşmektedir. Hocaefendi’ye göre haklı bir davanın, yanlış yöntemlerle savunulması, davayı haklı olmaktan çıkarabilir. King’in öfkeye ve nefrete mesafeli dili, bu ahlâkî hassasiyetin pratik bir örneğidir.

Konuşmanın merkezinde yer alan “hayal” kavramı, King’in ütopyacı bir gelecek tasavvurundan ziyade vicdanın ideal ölçüsünü dile getirdiğini gösterir. İnsanların ten rengiyle değil, karakterleriyle değerlendirildiği bir toplum çağrısı, Fethullah Gülen Hocaefendi’nin insanı “eşref-i mahlûkat” yapan unsurun ahlâk ve irade olduğu yönündeki görüşüyle örtüşür. Her iki yaklaşımda da insan onuru, doğuştan gelen bir değer olarak kabul edilir.

King’in çocuklara yaptığı vurgu, Gülen Hocaefendi’nin eğitim ve nesil inşasına verdiği merkezi önemle paralellik arz eder. Gülen Hocaefendi’ye göre kalıcı barış ve adalet, ancak temiz vicdanla yetişmiş nesillerle mümkündür. King’in hayalindeki dünya da korkudan ve aşağılanmadan uzak büyüyen çocukların dünyasıdır.

Konuşmanın son bölümünde özgürlüğün tüm coğrafyada yankılanması çağrısı, Fethullah Gülen Hocaefendi’nin evrensel insanlık ve diyalog anlayışını hatırlatır. Özgürlük ve insan onuru, belirli bir kimliğe ait ayrıcalıklar değil, insan olmanın tabiî haklarıdır.

Sonuç olarak, Martin Luther King Jr.’ın “Bir Hayalim Var” konuşması ile Fethullah Gülen Hocaefendi’nin vicdan merkezli düşünce dünyası, farklı tarihsel ve kültürel bağlamlarda ortaya çıkmış olsa da aynı ahlâkî zeminde buluşur: İnsan onurunu korumadan adalet, vicdanı merkeze almadan mücadele mümkün değildir.

Benim kendisini tanıdığım 1970’li yıllardan itibaren Fethullah Gülen Hocaefendi, daima ve her fırsatta, dini, dili, rengi, milliyeti, düşüncesi ne olursa olsun herkesi insan olma ortak paydasından hareketle, kendi konumunda kabul etme prensibini sözleriyle, yazılarıyla, hareketleriyle pratik hayata geçirmiştir. Türkiye’de, daha sonra da hemen hemen dünyanın her yerinde, her kültürden insanlarla birlikte olunmasını, eldeki maddi manevi bütün imkanların ortak paylaşılmasını hep tavsiye etmiştir.

Türkiye’de bulunduğu zaman içinde ve daha sonrasında da yaklaşım ve düşünceleri ne olursa olsun hemen herkesle irtibat kurmuş, onlarla diyalog halinde bulunmuş ve böyle olmasını da hemen herkese tavsiye etmiştir.

Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun problemlerini çözme adına, ülkenin her bölgesinden, başta iş adamları olmak üzere, genç öğretmenlerin buralara gitmesini tavsiye etmiş, buralarda okullar açılmasını teşvik etmiş ve bunların hepsi de Allah’ın izniyle hayata geçirilmiştir. Aynı zaman dilimlerinde, Alevi vatandaşlarımızla da aynı ve benzeri bağlar kurulmuş, onlarla da eğitim ve diyalogdan elde edilen tecrübelerin paylaşılması yönüyle birlikte çalışılmış ve neticede de ayrımız gayrımız yok sözü pratikte yerini bulmuştur.

Daha sonra da eldeki imkanlar çerçevesinde dünyanın her yerine gidilmeye çalışılmış ve oralardaki insanlarla da insan olma ortak paydasından hareketle; dilleri, dinleri, kültürleri, renkleri farklı da olsa çok mükemmel diyaloglar kurulmuş ve devam ettirilmektedir. Kurulan bu köprüler halen de aktif olarak çalışmaktadır.

Hemen her vesileyle yapmış olduğu konuşmalarda, Fethullah Gülen Hocaefendi, yazdığı makalelerde, kitaplarında daima insanlarla bu şekilde irtibat kurulmasını teşvik ve tavsiye etmiş, kendisi de bizzat bunların pratiğini göstermiştir. Bu çerçevelerde Türkiye’de bulunan değişik din mensuplarını, duygu ve düşünceleri ne olursa olsun entelektüelleri, basın mensuplarını, akademisyenleri bizzat ziyaret etmiş, programlara onları davet etmiştir. Dünyanın genelindeki problemleri birlikte çözme adına, Roma’da Papa II. Jean Paul’u ziyaret etmiştir. ABD’de bulunduğu zaman diliminde, benzer kabul ve ziyaretleri devam ettirmiştir.

Her yıl 19 Ocak’ta tüm ABD’de kutlanan Martin Luther King Jr. Günü'nde bu benzerlikleri ele almak, tekrar hatırlamak ve bunların yaşatılması için elbirliği ile gayret etmek, dünyanın her yerinde bulunan insanların bir görevi olmalıdır. Bu iki düşünür, hayatları boyunca ve yaptıklarıyla bizlere çok güzel örnek olmuşlar ve yaşanılabilecek pratikleri miras bırakmışlardır.

Bizlere bugün düşen, aramızdaki her türlü farklılıkları zenginlik olarak görüp, insanlığın tarihte olduğu gibi tekrar acılar yaşamamasıdır; bu çok önemlidir. Kendimizin öncelikle bu pratikleri yaşayarak yerine getirmesi, sonra da genç nesillere bu özellik ve güzellikleri yaşayıp devam ettirmeleri için bu yaklaşımdaki bir mirası bırakmamız olmazsa olmaz bir insanlık görevidir. Her türlü farklılıklar bir yana, insan olma ortak paydasının çok önemli ve devam ettirilmesi gereken bir esas olarak ele alınması ve asla onu hiçbir şeye feda etmeme gayreti içinde bulunmamız da hepimizin görevidir.

İşte böyle bir Martin Luther King gününde, gerek Martin Luther King Jr. gerekse Fethullah Gülen Hocaefendi'nin bize bıraktığı bu güzel miraslara sahip çıkmak ve onları zamanın ve mekânın diliyle, update ve upgrade ederek, el birliğiyle hep beraber devam ettirmek şimdi bizlere düşüyor. Çünkü bunlar ve bunlar gibi insanlar, özellikle yaşadığımız çağda, gece karanlığında cihazları bozulmuş ve rotasını kaybetmiş transatlantiklerin durumuna düşmüş günümüz insanına, doğru rotayı veren kılavuzlar gibidir.

Buyurun bizi bekleyen bu insanlık ve tarihe not düşecek konulardaki yapılacak işler için elimizi taşın altına koymaya…