Yargı baskısı cezaevlerinde yer bırakmadı: Tutuklama bir ‘ceza’ haline geldi

AKP hükümetleri döneminde en çok tahrip edilen alanların başında adalet geldi. Yurttaşın adalete olan inancı günden güne azalırken Türkiye, “Yargının siyasallaşması” tartışmalarına kapı aralayan sayısız karara tanıklık etti. Mahkemelerin muhaliflere yönelik, “Adil olmadığı” gerekçesiyle tartışılan kararları, yargıya güvenin giderek düşmesine yol açtı.

Birgün’de Mustafa Bildircin imzası ile yer alan habere göre muhaliflere yönelik yargı baskısı, cezaevlerinde yatacak yer bırakmadı. Aralarında muhalefet partilerinden belediye başkanları ve gazetecilerin de yer aldığı onlarca kişi, uzun süreler boyunca yazılmayan iddianameler nedeniyle özgürlüklerinden edildi, sevdiklerinden ayrı bırakıldı. Ceza Muhakemesi Kanunu’nda, “Ceza değil, geçici bir koruma tedbiridir” ifadesi ile tanımlanan tutuklama, AKP hükümetleri döneminde tedbir olmaktan çıkarılarak cezalandırma aracına dönüştürüldü.

UTANDIRAN MAHKÛMİYET

Tutuklama uygulanmasının bir cezalandırma aracı olarak sıkça kullanıldığı yönündeki eleştirilerin haklılığı, Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanlığı’nın verileriyle ortaya konuldu. Türkiye’nin, AKP hükümetleri döneminde, “Özgürlük ve Güvenlik Hakkı ihlali” gerekçesiyle onlarca kez mahkûm edildiği belirlendi.

Türkiye’nin de tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) beşinci maddesinde düzenlenen ve “Herkes özgürlük ve güvenlik hakkına sahiptir. İstisnai haller dışında ve yasanın öngördüğü usule uygun olmadan hiç kimse özgürlüğünden yoksun bırakılamaz” hükmünü içeren maddesinin, defalarca ihlal edildiği görüldü. AKP hükümetleri ile geçilen 2003-2025 döneminde Türkiye hakkında AİHS’in beşinci maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle verilen mahkûmiyet karar sayısı 865 oldu.

ONLARCA İHLAL

Türkiye hakkında verilen, “Özgürlük ve Güvenlik Hakkı ihlali” kararı sayıları, AKP hükümetlerinin ilk döneminin sona erdiği 2007 yılında 95 karar ile zirveye ulaştı. 2003-2007 döneminde alınan Türkiye’ye yönelik Özgürlük ve Güvenlik Hakkı ihlali karar sayısı kayıtlara 250 olarak geçti.

2008-2012 döneminde ise Türkiye hakkında, “Özgürlük ve Güvenlik Hakkı ihlali” kapsamında toplam 307 hüküm kuruldu. 2013-2017 ile 2018-2021 dönemlerinde alınan ihlal kararı sayısı ise sırasıyla 135 ve 90 olarak gerçekleşti. Türkiye’nin Özgürlük ve Güvenlik Hakkını ihlal ettiği gerekçesiyle 2022-2025 döneminde ise 83 kez mahkûm edildiği belirtildi.

Türkiye hakkında AİHM’de alınan Özgürlük ve Güvenlik ihlali karar sayıları, dönemlere göre şöyle sıralandı:

2003-2007: 250

2008-2012: 307

2013-2017: 135

2018-2021: 90

2022-2025: 83