Rönesans yüzleşmekle başlar

İnsanın aklı olması sebebiyle geleceğiyle irtibat kurduğu gibi geçmişiyle de ilgilenir. Akıl nimetinden mahrum hayvanlarda ise geçmiş veya gelecek kaygısı bulunmaz. Fakat insanoğlu geleceğinde hata yapmamak için, geçmişinden veya tarihinden ders alır. Çünkü insanın ders alması için hatalarıyla yüzleşmesi gerekir. Merdane hatalarının yüzüne bakar. Onlardaki manayı okumaya çalışır. Bazen “tuh” der, kendi kendinin yüzüne tükürür, bazen de “Allah’ın inayeti ne büyükmüş” der hamd eder.

Hataların yüzüne tükürmek için merdane bir bakış lazımdır. Merdane yani mertçe, dürüstçe, olayları kıvırmadan, suçu hatayı başkalarına veya gayrın sırtına yüklemeden. Üstadımızın şu nefis muhasebesine, yüzleşmesine bakar mısınız? Üstadımızın kendi nefsiyle yaşadığı boğuşma, Birinci Dünya Savaşı’nda Gönüllü Alay Komutanı olduğunda, Rus düşmanları ile harp meydanlarında yaşadığı boğuşmadan geri değildir:


Başkasını günahkâr bilmek, insanı dinden uzaklaştırır; fakat bir insanın kendini günahkâr bilmesi onu dine hizmete yakınlaştırır. Çünkü nedamet, kulluğun dinamosudur. Dine hizmet etmek ise, tek başına insanı racül ü facir (aşırı günahkâr) olmaktan çıkaran bir faktör de değildir.

Her aklı veya mahiyeti büyük insanın kendisiyle yüzleşmesi de büyüktür. Kendi zamanının en büyüğü olduğu Allah’ın seçmesiyle tescilli olan peygamberlerin, kendi nefisleriyle yaşadıkları yüzleşmenin onda birini bizler yaşamamışızdır. Onca tebliğ ve irşat karşısında olumsuz tavırlarından bir türlü vazgeçmeyen halkını terk etmek zorunda kalan Yunus Bin Metta bir gemiye biner, gider. Gemidekiler Onu denize atarlar. Hz. Yunus’u denizde bir balık yutar. Ve inler Yunus (a.s): “Zalimlerden oldum Allah’ım, Zalimlerden oldum Allah’ım! Ve necata kavuşur.” Bu münacatta kendi kavmini şikâyeti veya başına gelenler adına sunduğu bir mazereti de yoktur Yunus’un (a.s.). “Zalimlerden oldum Affet Allah’ım, affet!” Çünkü kendi hatasını görenin yanında başkalarına ait hatalar sinek kanadı gibi kalır.

 

Hz. Adem (a.s)