Madde madde: AİHM’in 'Şaban Yasak' davasında verdiği ihlal kararları

Mahkeme Türkiye’de Hizmet hareketi davalarını kökünden etkileyecek bir karar imza atarak Yasak kararını bozdu. Madde 7 ve 3 madde ihlali tespit edildi: Türk mahkemelerinin itirafçı tanık ifadeleri ve hiyerarşik konum gerekçesiyle verdiği mahkumiyet, kanunsuz ceza olmaz ilkesini ihlal etmektedir.  Mahkeme ayrıca insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağının ihlal edildiğine karar verdi.

 Bu karar;

- Yalçınkaya’nın açtığı yolu genişletiyor.  

- Sadece ByLock değil, benzer delil setlerine dayanan mahkûmiyetleri de kapsıyor.

- 150 bin ‘i aşkın kişiyi doğrudan etkiliyor.

 - Türkiye’nin TCK 314/2 uygulamasında köklü reform yapması gerektiğini teyit ediyor.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından yayımlanan bültene göre,

Başvurucunun silahlı terör örgütü üyeliğinden mahkûm edilmesi ve tutukluluk koşulları, Sözleşme’nin 7. ve 3. maddelerinin ihlaline yol açmıştır.

Bugün verilen Büyük Daire kararında,

Yasak / Türkiye (başvuru no. 17389/20) davasında, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi şu sonuçlara varmıştır:

 - Sözleşme’nin 7. maddesinin (kanunsuz ceza olmaz ilkesi) ihlal edildiğine,

- Sözleşme’nin 3. maddesinin (insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı) ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Dava, başvurucunun Türk Ceza Kanunu’nun 314 § 2 maddesi kapsamında silahlı terör örgütü üyeliğinden mahkûm edilmesi ve Çorum Cezaevi’ndeki tutukluluk koşulları ile ilgilidir.

Bu dava, Türk makamlarınca 15 Temmuz 2016 darbe girişiminden sorumlu tutulan yapıya üyelik iddiasıyla açılan çok sayıdaki ceza davasından biridir.

Mahkeme, Türkiye mahkemelerin, başvurucunun eğitim yapılanması içindeki bazı görevleri nedeniyle –bu yapı henüz terör örgütü olarak tanınmadan önce– onun örgütün niteliğini ve terörist amaçlarını bildiği, örgüte katılma niyetinde olduğu ve aktif şekilde katkıda bulunduğu sonucuna nasıl vardığını açıklamadığını tespit etmiştir.

Başvurucunun kastının (suçun manevi unsuru) somut deliller ışığında değerlendirilmemesi, bireysel ceza sorumluluğu değerlendirmesi yükümlülüğünün ciddi bir ihlali olarak görülmüştür.

Tutukluluk koşulları bakımından ise Mahkeme, başvurucunun yaklaşık dört yıl boyunca ciddi aşırı kalabalık koşullarda tutulduğunu, yaklaşık 14 ay boyunca kişisel yatağı olmadığını, hijyen koşullarının yetersiz olduğunu, mahremiyet eksikliği yaşadığını ve açık hava ile faaliyetlere sınırlı erişimi bulunduğunu tespit etmiştir. Bu koşullar birlikte değerlendirildiğinde 3. madde kapsamına giren ağırlıkta muamele* oluşturmuştur.

Temel Olaylar

Başvurucu Şaban Yasak, 1987 doğumlu Türk vatandaşıdır ve Almanya’da yaşamaktadır. Başvuru yaptığı tarihte Çorum L Tipi Cezaevi’nde hükümlüydü.

15 Temmuz darbe girişimi sonrası Çorum Cumhuriyet Başsavcılığı, F… faaliyetlerine ilişkin soruşturma başlatmıştır. Bu kapsamda başvurucu hakkında da örgüt üyeliği suçlamasıyla işlem yapılmıştır.

6 Şubat 2017: Tutuklandı

 4 Ağustos 2017: İddianame düzenlendi

 14 Şubat 2018: 7 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı

Mahkeme kararında şu unsurlar delil olarak değerlendirilmiştir:

Sosyal güvenlik primlerinin örgüt bağlantılı şirket tarafından ödenmesi

Örgüt üyeleriyle telefon görüşmeleri

Kod adı kullanımı

Tanık ifadeleri

Bank Asya’ya para yatırılması

İstinaf ve Yargıtay başvuruları reddedilmiş, karar kesinleşmiştir. Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvurular da sonuçsuz kalmıştır.

Tutukluluk Koşulları

Başvurucu Çorum Cezaevi’nde:

İlk 13 ay F-5, sonra F-10 koğuşunda tutulmuştur

Cezaevi kapasitesi 477’den yaklaşık 2000’e çıkarılmıştır

Aşırı kalabalık, yetersiz hijyen ve mahremiyet eksikliği yaşanmıştır

Şikayetler

Başvurucu:

Madde 7: Eylemlerinin işlendiği dönemde suç olmadığını, hukukun geniş ve keyfi yorumlandığını

Madde 3: Tutukluluk koşullarının insanlık dışı olduğunu ileri sürmüştür.

Mahkemenin Değerlendirmesi,

Madde 7 (Kanunsuz ceza olmaz)

Mahkeme şu hususlara dikkat çekmiştir:

* Suçun oluşması için *kastın bireysel olarak ispatlanması gerekir*

* Başvurucunun faaliyetleri 2014’e kadar uzanmaktadır (darbe ve terör örgütü tanımından önce)

* Eğitim faaliyetleri o dönemde *yasal ve meşru görünmekteydi

Ulusal(Türkiye) mahkemeler:

* Başvurucunun örgütün gerçek amacını bildiğini göstermemiştir

* Eğitim faaliyetlerini otomatik olarak suç saymıştır

* Kişisel niyet analizini yapmamıştır

Bu nedenle *Madde 7 ihlal edilmiştir

Madde 3 (İnsanlık dışı muamele yasağı)*

Mahkeme:

* Cezaevinin ciddi şekilde aşırı kalabalık olduğunu

* Başvurucunun 14 ay boyunca yatağı olmadığını

* Sürekli ışık, uyku bozukluğu ve mahremiyet eksikliği yaşadığını

* Açık havaya erişimin çok sınırlı olduğunu

tespit etmiştir.

Bu koşullar birlikte değerlendirildiğinde Madde 3 ihlal edilmiştir

Tazminat (Madde 41)

Mahkeme, Türkiye’nin başvurucuya:

* 2.800 € manevi tazminat

* 9.050 € masraf ve gider

ödemesine karar vermiştir.