Yarım milyon mağdur ve yurt dışına kaçırılan milyarlarca lira var: Fon yolsuzluğu nedir?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının sermaye piyasası işlemlerine ilişkin yürüttüğü soruşturma genişleyerek sürüyor. Soruşturma, Tera ve Pusula tarafından yönetilen bazı fonların belirli borsa hisselerinde yoğunlaşan yatırımlarına odaklanıyor.

Ancak soruşturma genişledikçe soru işaretleri de artıyor. Krizin özellikle eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya'ya ulaşması, suçlamaların siyasete daha ne kadar uzanabileceğine ilişkin kamuoyunda tartışma başlattı. 

Yeni Parti, Türkiye'nin en az 20 milyar dolarlık bir soygunla karşı karşıya olduğunu iddia ediyor ve AKP'li Fatma Betül Sayan Kaya hakkında bir soruşturma açılmasını talep ediyor.

Peki siyaseti de sarsmaya başlayan skandalın bilinen ilk işaretleri nasıl ortaya çıktı?

Fon krizi nasıl başladı?

DW Türkçe'nin hazırladığı habere göre Tera fonlarının Özata Denizcilik (OZATD), Manas Enerji (MANAS) ve Tera Yatırım Teknoloji Holding (TEHOL), Pusula fonlarının ise Odine Solutions (ODINE) ve Gündoğdu Gıda (GUNDG) hisselerindeki payları önemli ölçüde artmış, Tera'nın OZATD'deki payı Ağustos ayında şirketin fiili dolaşımdaki hisselerinin yaklaşık yüzde 96'sına kadar ulaşmıştı.

Ağustos sonu ve Eylül başında fonların bazı hisselerdeki pozisyonlarını azaltmaya başladığı dönemde yatırımcıların paralarını geri çekme talepleri arttı. 15 Eylül'de Pusula'nın, 16 Eylül'de ise Tera'nın bazı fonlarında yatırımcılara yapılması gereken ödemelerin zamanında karşılanamamasıyla temerrüt ortaya çıktı.

Bu süreçte fonların yoğunlaştığı bazı hisselerde fiyatlar da düşmeye başladı. Böylece hisse alım-satımlarıyla başlayan süreç, yatırımcıların artan para çekme talepleri karşısında bazı fonların yeterli nakdi sağlayamamasıyla likidite ve ödeme krizine dönüştü.

Fon krizinde savcılık nasıl devreye girdi?

Fon soruşturması, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan ihbarlar üzerine başladı. Başsavcılık, 19 Ağustos'ta Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanlığına müzekkere yazarak Borsa İstanbul'da işlem gören hisselerde fonlar aracılığıyla manipülatif işlemler yapıldığını bildirdi. SPK'dan konunun araştırılması istendi.

SPK, 17 Eylül'de hazırladığı denetleme raporunda, Katılımevim Tasarruf Finansmanı AŞ'de piyasa dolandırıcılığı gerçekleştirildiği tespit edildi. Bunun üzerine "suç işlemek amacıyla örgüt kurma-üye olma", "nitelikli dolandırıcılık", "suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama" ve "sermaye piyasası kanununa muhalefet" suçlarından soruşturma başlatıldı.

Özellikle borsada işlem gören TEHOL, PEKER, ÖZATA ve ODINE hisselerinin fonlar aracılığıyla yapay şekilde yükseltildiği, daha sonra fonların çekilmesiyle yatırımcıların mağdur olduğu belirlendi.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları Soruşturma Bürosu'nun yürüttüğü soruşturmada, ilk operasyon 21 Eylül'de yapıldı. Pusula Finans Holding, Pusula Yatırım Menkul Değerler, Tera Yatırım Yatırım Menkul Değerler, Tera Portföy Yönetimi, Bulls Yatırım şirketlerinin yöneticilerinin malvarlığı donduruldu. Bugüne kadar en az 86 kişi hakkında adli işlem yapıldı.

Gözaltına alınan 56 şüpheli tutuklandı. Son olarak dün yapılan operasyonda 9 kişi daha gözaltına alındı.

Soruşturma kapsamında Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Üyesi Emre Alkin ve Tera Yatırım Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Kerem Alkin tutuklananlar arasında.

Soruşturmada adı geçen bürokrat oğlu kim?

Soruşturmada dikkat çekici isimler yer alıyor. Hisseleri Tera tarafından şişirilen Özata Denizcilik'in yöneticisi İskender Balcı dikkat çekici bir isim. Buradaki görevinden 31 Ağustos'ta istifa eden Balcı, eski BDDK Kurul Üyesi Mustafa Balcı'nın oğlu, Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik'in damadı.

Mustafa Balcı hâlen BDDK Etik Komisyonu Üyesi. Tera'nın bankasının kuruluş ve faaliyet izinleri Mustafa Balcı'nın BDDK üyeliği sırasında verilmişti. Yurt dışında bulunan İskender Balcı bugün Türkiye'ye dönerek gözaltına alındı.

Ayrıca tedbir kararı verilen şirketler arasında yer alan Bulls Yatırım'ın Yönetim Kurulu üyesi Neslihan Mumcu, Ağustos ayında görevden alınan Kültür ve Turizm Bakanı Yardımcısı Batuhan Mumcu'nun eşi.

Batuhan Mumcu, daha sonra BTK Yönetim Kurulu üyeliğine getirildi. Şirketin diğer ortakları hakkında adli işlem yapılırken Neslihan Mumcu hakkında kamuoyuna yansıyan bir karar çıkmadı.

Yurt dışına ne kadar para kaçırıldı?

MASAK raporuna göre, soruşturma kapsamında tutuklu bulunan Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan’ın hesabından 24 Ağustos 2026'da İsviçre'deki Edmond de Rothschild Bankası nezdindeki bir hesaba yaklaşık 1 milyar 198 milyon TL tutarında transfer gerçekleştirildi.

Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız’ın hesabından da 1 Eylül 2026'da aynı banka nezdindeki bir hesaba yaklaşık 2 milyar 889 milyon TL gönderildiği tespit edildi.

İki transferin toplam tutarı yaklaşık 4 milyar 87 milyon TL'ye ulaştı. Söz konusu para hareketlerinin, fonların yatırımcılara yönelik iade ödemelerinde temerrüde düştüğü 15-16 Eylül 2026 tarihlerinden önce gerçekleştiği belirlendi.

Fatma Betül Sayan Kaya'ya yönelik suçlamalar neler?

Dönemin AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya hakkındaki iddiaları, Yeni Parti Sözcüsü Zeynel Emre ortaya attı. Emre, "Bakın, süreç 8 Nisan'da başlıyor. Fatma Betül Sayan Kaya, 255 liradan ÖZATA Denizcilik hissesinden 250 bin adet satın alıyor. Eylül ayına geldiğinde ise bu hisseleri 4 bin 482 liradan satıyor. Ne kadar yatırmış? 63 milyon 359 bin lira yatırmış. 4 ay içinde çektiği para tam 1 milyar 344 milyon lira!" dedi.

Kaya'nın eşi İlyas Kaya'nın da hisse alım-satım gerçekleştirdiğini belirten Emre, "Hanımefendinin eşi İlyas Kaya da yine 255 liradan 150 bin adet hisse alıyor. Aynı şekilde 4 bin 482 liradan satıyor. 99 milyon 687 bin lira yatırıp, 826 milyon lira çekiyor. Ana hisse ÖZATA, ancak bunlara nispeten daha az hisse aldıkları iki ayrı yer daha var" açıklamasını yaptı.

Fatma Betül Sayan Kaya, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dan "affını isteyerek" istifa etti. Ancak soruşturmayı yürüten savcılık, henüz Kaya ve eşi hakkında herhangi bir ifade alma işlemi gerçekleştirmedi. Savcılık yalnızca Kaya Ailesi'nin malvarlığı üzerinde tedbir kararı aldı.

SPK bu süreçte hangi kararları aldı?

Bu süreçte açıklamalar yapan SPK, 2 Aralık 2025’te Finansal İstikrar Komitesi'nde konunun gündeme geldiğini, 3 Aralık'ta Kurul bünyesinde çalışma grubu oluşturulduğunu açıkladı.

Kurul daha sonra TEFAS'ın takas yapısına ilişkin düzenlemeler yaptı ve 28 Ağustos 2026'da Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber'i güncelledi. Ancak SPK'nın müdahalesi ise krizden sonra geldi.

SPK, ilk olarak Tera Portföy Yönetimi AŞ ve Pusula Portföy Yönetimi AŞ'nin arasında bulunduğu 7 yatırım fonu TEFAS'ta alım ve satım işlemlerine kapattı. Ayrıca 131 yatırım fonunun da tasfiyesine karar verildi. Tasfiye süresi ise 6 aya çıkarıldı. SPK, 7 portföy yönetim şirketine ait 131 tasfiye fonundaki tekil yatırımcı sayısının 455 bin 758 kişi olduğunu açıkladı.

SPK 25 Eylül'de 11 kişinin adını açıklayarak etkin pişmanlıktan yararlanmaları için 15 gün süre vermiş ve haksız şekilde kazandıkları paranın iki katını bu sürede yatırmalarını istemişti. Ancak bu listede Fatma Betül Sayan Kaya yer almamıştı.

SPK 28 Eylül tarihli kararıyla Kerem Alkin, Emre Alkin, Emre Tezmen, Muhammed Yarız, eski teknik direktör Bülent Uygun'un arasında bulunduğu 37 kişi hakkında piyasa dolandırıcılığı iddiasıyla savcılığa suç duyurusunda bulundu.

Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ ile Tera Portföy Yönetimi AŞ için kendi nam ve hesaplarına TRHOL pay piyasasıyla sınırlı olmak üzere 2 yıl işlem yasağı kararı alındı.

Ekonomi ve Adalet arasında krize sebep olan karar neydi?

Adalet Bakanı Akın Gürlek, 26 Eylül'de yaptığı açıklamada, 1 Temmuz-16 Eylül tarihleri arasındaki fonlardan para çıkışları en yüksek tutardan başlamak üzere incelenerek 46 tüzel kişi, 18 fon ve 42 gerçek kişinin malvarlığının dondurulduğunu, ayrıca 37 şüpheli hakkında yurt dışına çıkış yasağı alındığını duyurdu.

Ancak bu karar, ekonomi yönetimi ile yargı arasında gerilime neden oldu. SPK, başsavcılığa yazı yazarak bu kararın yeniden değerlendirilmesini istedi. Başsavcılık bunun üzerine 45 firma ve 19 fon üzerindeki mal varlığı tedbirlerinin kaldırılmasına karar verildi. Bunlar arasında Varlık Fonu şirketlerinden Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat ve Emeklilik de yer aldı.

Ayrıca, Astor Enerji, Tatilbudur, Enuygun.com, Eminevim, Yayla Agro, Eker Süt, Doğa Sigorta, Pasifik Gayrimenkul, Katılımevim, Alfa Solar Enerji ve Keskinoğlu Tavukçuluk tedbir kararı kaldırılan şirketler arasında yer aldı.

Pasifik GYO, AKP Ankara Milletvekili Asuman Erdoğan'ın eşi Fatih Erdoğan'ın şirketi olarak biliniyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek bu süreçte "Piyasa bozucu işlemlere karışanlara yönelik hukuki süreç devam etmekte olup bu faaliyetlerle ilgisi bulunmayan kişi ve şirketlere yönelik herhangi bir işlem yapılmayacaktır" açıklamasını yaptı.

Fon skandalıyla ilgili soru işaretleri ne?

Yeni iddialarla birlikte soruşturma genişledikçe fon skandalına ilişkin tartışmalara da yenileri ekleniyor.

Bu soruların başında da SPK'nın Tera ve Pusula gibi yatırım fonlarının Borsa İstanbul'da yüksek miktarda alım-satım yaparken oluşabilecek krizi neden öngörmediği ve fark etmediği geliyor.

Ayrıca MASAK'ın fon krizi öncesinde Tera ve Pusula yöneticilerinin İsviçre'deki bankalara 4,1 milyar TL aktarırken neden devreye girmediği ve bu transferleri neden engellemediği de bir başka tartışma konusu.

Görevinden istifa etmek zorunda kalan AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya ve eşinin Özata hissesi satın aldığı 163 milyon TL'yi hangi yollarla kazandığı da yanıt bekleyen bir başka konu. MASAK'ın bu paranın kaynağını araştırıp araştırmadığı bilinmiyor.